Journal of Environmental Health Engineering

fa ارزیابی خطر بوم شناسی و غنی شدگی فلزات سنگین کادمیوم، سرب، روی و مس در خاک های سطحی مزارع کشاورزی شهر دارخوین Ecological risk assessment and enrichment of heavy metals cadmium, lead, zinc and copper in surface soils of agricultural fields in Darkhovin city تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: فلزات سنگین آلاینده‌های پایداری هستند که در خاک تحرک بالایی دارند و وارد محصولات کشاورزی شده و انباشته میشوند. این تحقیق با هدف ارزیابی خطر بومشناسی و غنی‌شدگی فلزات سنگین کادمیوم، سرب، روی و مس خاک مزارع کشاورزی شهر دارخوین در سال ۱۴۰۴ انجام شد. مواد و روش‌ها: نمونه‌های خاک از مزارع روستاهای امالحجار، سگاره، امالغزلان و صلیحاویه تهیه شدند. در هر روستا ۴ مزرعه انتخاب و از هر مزرعه ۳ نمونه خاک نمونه‌برداری شد. برای سنجش فلزات سنگین از دستگاه جذب اتمی Perkin Elmer مدل 900T ساخت کشور آمریکا استفاده گردید. یافتهها: غلظت کادمیوم (۲/۲۶ میلی‌گرم بر کیلوگرم)، سرب (۳۰/۵۱ میلی‌گرم بر کیلوگرم)، روی (۱۵۷/۳۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم) و مس (۱۲۳/۰۳ میلی‌گرم بر کیلوگرم) در خاک‌های مزارع کشاورزی در ایستگاه امالغزلان نسبت به سایر ایستگاه‌ها بالاتر بود (۰/۰۵>P). شاخصهای آلودگی منفرد فاکتور آلودگی (۱۱/۳۱)، فاکتور غنی شدگی (۱۰۸/۷۷)، شاخص زمین انباشت (۲/۹۱) و ریسک اکولوژیک (۳۳۹/۳۸) کادمیوم بالاتر از سایر فلزات در ایستگاه امالغزلان به دست آمد. الگوی مقادیر فاکتور آلودگی، فاکتور غنی شدگی و شاخص زمین انباشت فلزات به صورت کادمیوم > روی > مس > سرب بود، البته باید توجه داشت که درمورد مقادیر شاخص زمین انباشت در ایستگاه امالغزلان مس بالاتر از روی مشاهده شد. همچنین الگوی شاخص ریسک اکولوژیک فلزات به صورت کادمیوم > مس > سرب > روی به‌دست آمد. پایین‌ترین مقادیر فاکتور آلودگی، فاکتور غنی شدگی و شاخص زمین انباشت مربوط به فلز سرب به ترتیب ۱/۴۵، ۱۳/۹۱ و ۰/۰۵- در ایستگاه سگاره بود. نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج شاخص‌های آلودگی خاک نظیر فاکتور غنی‌شدگی، شاخص زمین انباشت و شاخص بار آلودگی، ورود فلزات سنگین سرب، کادمیوم، روی و مس تحت تاثیر فعالیت های انسانی بوده و خاک منطقه مورد مطالعه دارای آلودگی بالای فلزات سنگین می‌باشد. پیشنهاد میشود سایر فلزات سمی و عناصر کمیاب در خاک و درختان مناطق شهری و مسکونی شهر دارخوین و میدان نفتی دارخوین بررسی شوند.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Heavy metals are persistent pollutants that are highly mobile in soil and enter and accumulate in agricultural products. This study aimed to assess the ecological risk and enrichment of Cd, Pb, Zn and Cu in agricultural fields of Darkhovin city in 2025. Materials and Methods: Soil samples were collected from the farms of the villages of Umm al-Hajjar, Segara, Umm al-Ghazlan and Salihawiyyah. Four farms were selected in each village and three soil samples were taken from each farm. A Perkin Elmer model 900T atomic absorption spectrometer, manufactured in the United States, was used to measure heavy metals. Results: The concentrations of Cd (2.26 mg kg-1), Pb (30.51 mg kg-1), Zn (157.30 mg kg-1) and Cu (123.03 mg kg-1) in the soils of agricultural fields at Umm al-Ghazlan station were higher than at other stations (P<0.05). The individual pollution indices of CF (11.31), EF (108.77), Igeo (2.91) and Er (339.38) of Cd were higher than those of the other metals at Umm al-Ghazlan station. The pattern of CF, EF and Igeo of metals was as follows: Cd > Zn > Cu > Pb, of course, it should be noted that regarding Igeo at Umm al-Ghazlan station, Cu was observed to be higher than Zn. Also, the pattern of Er of metals was as follows: Cd > Cu > Pb > Zn. The lowest values of CF, EF and Igeo related to Pb were obtained at Segareh station, respectively, 1.45, 13.91 and -0.05. Conclusion: According to the results of soil pollution indices such as enrichment factor, Geoaccumulation index and pollution load index, the entry of heavy metals such as Pb, Cd, Zn and Cu is affected by human activities and the soil of the study area has high heavy metal pollution. It is suggested that other toxic metals and trace elements be investigated in the soil and trees of urban and residential areas of Darkhovin city and the Darkhovin oil field.</div> شاخص بار آلودگی, فلزات سنگین, آلودگی خاک, شاخص زمین انباشت, ارزیابی خطر بوم شناسی Pollution load index, heavy metals, soil pollution, land accumulation index, ecological risk assessment 13 30 http://jehe.abzums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-855-3&slc_lang=fa&sid=1 Reza Salehi رضا صالحی 100319475328460010981 0009-0006-1010-2862 No Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران Azita Koushafar آزیتا کوشافر azitakoosh1348@gmail.com 100319475328460010982 100319475328460010982 Yes Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران