fa بررسی جامع مکانیسم‌های گیاه‌پالایی برای حذف آلاینده های مختلف از خاک تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="display: none;">&nbsp;</span><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:nasimYW;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><strong><span lang="FA">زمینه و هدف:</span></strong><span lang="AR-SA"> از دیدگاه جهانی خاک سومین جزء عمده محیط زیست تلقی می‌شود که آلودگی آن در حال حاضر از مهم‌ترین چالش‌های سازمان‌های محیط زیست در جهان و همچنین مهم‌ترین معضلات زیست‌محیطی کشورها است لذا مطالعه حاضر باهدف بررسی جامع مکانیسم‌های گیاه‌پالایی به‌عنوان یک ابزار کارآمد و پایدار برای پاک‌سازی آلاینده&shy;‌های مختلف از خاک انجام شد.<span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><strong><span lang="FA">مواد و روش‌ها:</span></strong> <span lang="AR-SA">این مطالعه، یک مطالعه مروری - توصیفی در سال ۲۰۲۴ بود که به‌منظور گزارش فرایند جست</span><span dir="LTR" lang="AR-SA">&lrm;</span><span lang="AR-SA">وجو، مستندسازی و غربالگری از چک‌لیست پریزما</span> <span lang="AR-SA">برای بررسی‌های سیستماتیک استفاده شد. روش کار با جست‌وجو مقالات از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ با کلید‌ واژه‌های</span> <span lang="AR-SA">انگلیسی</span><span dir="LTR">Phytoremediation </span><span lang="AR-SA">،</span><span dir="LTR">bioremediation </span><span lang="AR-SA">،</span><span dir="LTR">soil contamination </span><span lang="AR-SA">،</span><span dir="LTR">Heavy metals in soil</span><span lang="AR-SA"> و معادل فارسی مربوطه درسایت‌های معتبر </span><span dir="LTR">PubMed</span><span lang="AR-SA">، </span><span dir="LTR">Scopus</span><span lang="AR-SA">،</span><span dir="LTR">Web of Science </span><span lang="AR-SA">،</span><span dir="LTR">Google Scholar</span><span lang="AR-SA"> ،</span><span dir="LTR">Magiran</span><span lang="AR-SA"> و </span><span dir="LTR">&nbsp;SID</span><span lang="AR-SA">بود.<span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><strong><span lang="FA">یافته‌ها:</span></strong> <span lang="AR-SA">بعد از جست‌وجو با کلید واژه‌های مرتبط تعداد ۱۰۲۱ مطالعه یافت شد و براساس معیارهای ورود و خروج ۵۰ مقاله مورد استفاده قرار گرفت. براساس نتایج آلاینده‌&shy;های اصلی خاک فلزات سنگین، گروه آلاینده‌های </span><span dir="LTR">&nbsp;BTEX</span><span lang="AR-SA">و مواد نفتی است و با مکانیسم&shy;های مختلف گیاهپالایی از جمله کنترل هیدرولیک، تجزیه توسط گیاهی، گیاه استخراجی، گیاه تثبیتی، تصعید توسط گیاه، تجزیه توسط ریزوسفر، ریزوفیلتراسیون به عنوان یک فناوری نوین در رفع این آلودگی&shy;‌ها موثر واقع شوند.</span><span lang="FA"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><strong><span lang="FA">نتیجه‌گیری:</span></strong> <span lang="AR-SA">هزینه‌های گزاف روش‌های فیزیکی و شمیایی تصفیه خاک سبب شده تا استفاده از روش گیاه‌&shy;پالایی برای پاکسازی و تصفیه خاک بکار گرفته شود بزرگ‌ترین مزیت این روش نسبت به سایر روش‌ها، ارزان بودن و سادگی آن و معایب این روش خطرناک بودن بیـومس گیاهان تجمع کننده فلزات و مصـرف بیــومس گیــاهی آلــوده شــده توسط حیوانات، فاکتور محدود کننده شرایط آب و هوایی، عدم درک کامل این تکنولوژی و طولانی بودن آن است.</span></span></span></span></span></span></div> <span style="display: none;">&nbsp;</span> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:2;"><b>Background:</b><b> </b>From the global point of view, the soil is considered as the third major component of the environment, and its pollution is currently one of the most important challenges for environmental organizations worldwide, as well as the most significant environmental problems for countries. Therefore, the present study aims to comprehensively investigate the mechanisms of phytoremediation as an effective and sustainable tool for the purification of various pollutants from the soil.<br> <b>Materials and Methods</b>: This study was a descriptive review conducted in 2024 to report the process of search, documentation, and screening of the PRISMA checklist for systematic reviews. The search method included articles from 2000 to 2023 using the English keywords Phytoremediation, bioremediation, soil contamination, Heavy metals in soil, and their corresponding Persian equivalents on reputable websites such as PubMed, Scopus, Web of Science, Google Scholar, Magiran, and SID.<br> <b>Results:</b> After searching with relevant keywords, a total of 1021 studies were found, and based on the criteria of input and output, 50 articles were used. According to the results, the main pollutants in soil are heavy metals, BTEX pollutants, and petroleum substances, which can be effectively remediated through various phytoremediation mechanisms, including hydraulic control, phytodegradation, phytoextraction, phytostabilization, phytovolatilization, rhizosphere degradation, and rhizofiltration, as a novel technology for addressing these contaminations.<br> <b>Conclusion:</b> The high costs of physical and chemical methods of soil remediation have led to the utilization of phytoremediation as a more cost-effective and simple approach for soil purification. The main advantage of this method over others is its affordability and simplicity, while its disadvantages include the potential accumulation of metals in bioaccumulating plants and the consumption of contaminated plant biomass by animals, limited climatic conditions, incomplete understanding of this technology, and its lengthy duration.</span></span></span></div> گیاه‌پالایی, آلودگی خاک, فلزات سنگین, زیست‌پالایی phytoremediation, soil pollution, heavy metals, bioremediation 65 81 http://jehe.abzums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-347-4&slc_lang=fa&sid=1 Gholam Hossain Safari غلامحسین صفری 100319475328460010288 100319475328460010288 No Student Research Committee, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران Samira Bahrami Valeh سمیرا بهرامی واله 100319475328460010289 0009-0003-6400-6356 No Department of Public Health, School of Public Health, Qazvin University of Medical Sciences, Qazvin, Iran گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، قزوین، ایران Mohammad Darvishmotevalli محمد درویش متولی 100319475328460010290 100319475328460010290 No Research Center for Health, Safety and Environment (RCHSE), Alborz University of Medical Sciences, Karaj, Iran مرکز تحقیقات بهداشت، ایمنی و محیط، دانشگاه علوم پزشکی البرز، کرج، ایران Hossein Faraji حسین فرجی 100319475328460010291 100319475328460010291 No Tropical and Communicable Diseases Research Center, Iranshahr University of Medical Sciences, Iranshahr, Iran مرکز تحقیقات بیماری های واگیر و گرمسیری، دانشگاه علوم پزشکی ایرانشهر، ایرانشهر، ایران Akbar Eskandari اکبر اسکندری scandari12@yahoo.com 100319475328460010292 0009-0004-0107-4869 Yes Student Research Committee, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران