Journal of Environmental Health Engineering

fa ﻓﺮاواﻧﯽ رﻧﮓﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ و ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﻣﺼﺮﻓﯽ در ﻓﺮآورده ﻫﺎی غذایی: یک ﺑﺮرﺳﯽ ﭘﻨﺞ ﺳﺎﻟﻪ در ﺗﻬﺮان (1400-1396) Occurrence of Natural and Artificial Colorants in Food Products: A Five-Year Survey in Tehran (2017–2021) تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: امروزه فناوری پردازش مواد غذایی برای افزایش ماندگاری یا بهتر نمودن ظاهر، ترکیبب و رنگ غذا، متصدیان را به سوی استفاده از رنگ‌های طبیعی و مصنوعی به‌دلیل جذابیتی که در مواد غذایی ایجاد می‌کند سوق داده است. لذا مطالعه حاضر با هدف بررسی میزان فراوانی رنگ های مصرفی در مواد غذایی عرضه شده توسط صنوف تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در تهران صورت گرفت. مواد و روش‌ها: این مطالعه توصیفی مقطعی، به بررسی و تحلیل ثانویه داده‌های مواد غذایی موجود در مراکز بهداشتی دانشگاه شهید بهشتی به تعداد ۱۷۴۲ مورد که طی سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ نمونه‌برداری و آزمایش شده‌اند، می‌پردازد. ابزار گردآوری داده‌ها، استخراج اطلاعات موجود از فرم نمونه‌برداری و گزارش آزمایشگاه مواد غذایی می‌باشد. آزمون‌های آماری کای‌اسکوئر، جداول متقاطع و برآورد شانس با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ انجام شد. ملاحظات اخلاقی در تمام مراحل اجرای مطالعه رعایت شده است. یافته‌ها: میزان مصرف رنگ مصنوعی و طبیعی در مواد غذایی نمونه‌برداری شده بین سال های ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ به ترتیب تعداد ۹۲۲ و ۸۲۰ نمونه از تعداد کل ۱۷۴۲ نمونه بوده است. طی بررسی انجام شده در این پژوهش بیشترین رنگ مصنوعی مصرفی تارترازین و بیشترین میزان مصرف آن در جوجه‌کباب بود. هم‌چنین بر اساس یافته‌های این پژوهش بین نوع صنف مواد غذایی، جنسیت و اخذ گواهی آموزش بهداشت متصدیان با استفاده از رنگ مصنوعی در مواد غذایی ارتباط معنی‌داری وجود دارد (به ترتیب ۰/۰۰۱p=، ۰/۰۰۰p= و ۰/۰۰۲p=).  همچنین نتایج آزمون روند خطی روند افزایشی معنادار استفاده از رنگ های مصنوعی در طول سال‌های مطالعه را نشان داد (۰/۰۰۷p=). نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که در طول زمان، استفاده از رنگ‌های مصنوعی افزایش یافته و تداوم این امر تهدیدی بر سلامت جامعه است که لزوم مطالعات و مداخلات بیشتر را نشان می‌دهد. هم‌چنین ارتقای سطح آگاهی تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان از عوارض مصرف رنگ‌های مصنوعی و پیگیری‌های مستمر قانونی می‌تواند نقش موثری در عدم استفاده از این مواد در مواد غذایی داشته باشد.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Today,  food  processing  technologies—aimed  at  increasing  shelf  life  or enhancing the appearance, composition, and color of food—have encouraged food operators to use natural and artificial colors to increase product attractiveness. Therefore, the current study aimed to investigate the prevalence of food colors used in food products offered by food vendors under the supervision of Shahid Beheshti University of Medical Sciences in Tehran. Materials and Methods: This descriptive cross-sectional study involved a secondary analysis of data from 1742 food samples collected and tested by the health centers of Shahid Beheshti University of Medical Sciences between 2017 and 2021. Data were extracted from standard sampling  forms  and food laboratory  reports.  Statistical  analyses,  including  Chi-square tests, cross-tabulations, logistic regression, and odds ratio estimations, were performed using SPSS software version 26. Ethical considerations were observed throughout the study. Results: Out of the 1742 evaluated samples, artificial and natural colors were detected in 922 and  820  samples,  respectively.  Tartrazine  was  the  most  frequently  used  artificial  color, predominantly  found  in  grilled chicken  samples.  Furthermore,  significant  associations  were observed between the use of artificial colors and the type of food establishment (p=0.001), theoperator’s gender (p<0.001), and the operator holding a health training certificate (p=0.002). Additionally, the linear-by-linear association test revealed a significant upward trend in the useof artificial colors over the studied years (p=0.007). Conclusion: The  results  indicated  a  significantly  increased trend  over  time  in  the  use  of artificial  food  colors.  The  continuation  of  this  practice  poses  a threat  to  public  health, highlighting  the  need  for  further  studies  and  targeted  interventions.  Moreover,  raising  the awareness of producers and consumers regarding the adverse health effects of artificial colors, coupled  with  continuous  legal  monitoring  and  enforcement,  can  play  an  effective  role  in preventing the use of these unauthorized additives in food products.</div> رنگ غذا, ایمنی مواد غذایی, رنگ مصنوعی, نمونه‌برداری مواد غذایی Food color, Artificial color, Food safety, Food sampling 357 366 http://jehe.abzums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-943-1&slc_lang=fa&sid=1 Hoda Fallahdar هدی فلاح دار 100319475328460010815 100319475328460010815 No MPH student, School of Public Health and Safety, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی دوره عالی بهداشت عمومی (MPH)، دانشکده بهداشت و ایمنی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Amin Bagheri امین باقری bagheri.sbmu@gmail.com 100319475328460010816 100319475328460010816 Yes Environmental and Occupational Hazards Control Research Center, Research Institute for Health Sciences and Environment, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات کنترل عوامل زیان آور محیط و کار، پژوهشکده علوم بهداشتی و محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Reza Saeedi رضا سعیدی 100319475328460010817 100319475328460010817 No Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Public Health and Safety, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran استاد، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت و ایمنی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران