fa پایش زیستی فلز سرب با استفاده از برگ سه گونه درختان بومی سطح شهر اهواز تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:nasimYW;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">زمینه و هدف:</span></b><span lang="FA"> سرب یکی از فلزات سمی برای موجودات زنده و انسان می باشد که به طور گسترده در محیط&shy;زیست پراکنش دارد. این تحقیق با هدف ارزیابی آلودگی فلز سرب در کلانشهر اهواز با استفاده از شاخص زیستی برگ درختان برهان (</span><i><span dir="LTR"><span style="color:black">Albizialebbeck</span></span></i><span lang="FA">)، کهور (</span><i><span dir="LTR">Prosopis cineraria</span></i><span lang="FA">) و اوکالیپتوس (</span><i><span dir="LTR">Eucalyptus globulus</span></i><span lang="FA">)، مقایسه سه گونه درخت شهری در هفت ایستگاه، مقایسه برگ‌های شسته شده و شسته‌نشده، بررسی ارتباط خاک و برگ و ارزیابی انتقال عناصر از خاک به برگ انجام شد.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">مواد و روش&shy;‌ها:</span></b><span lang="FA"> در این تحقیق ۲۱ نمونه برگ شسته شده، ۲۱ نمونه برگ شسته نشده و ۲۱ نمونه خاک پای درختان از هفت ایستگاه در سطح کلانشهر اهواز در فصل تابستان سال ۱۴۰۴ هر کدام با ۳ تکرار جمع&shy;‌آوری شدند. هضم نمونه&shy;‌های خاک به روش </span><span dir="LTR">EPA3050</span> و هضم برگ درختان به روش جانسون انجام گردید. فلز سرب در نمونه های برگ و خاک به روش جذب اتمی سنجش شد.</span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">یافته‌&shy;ها:</span></b><span lang="FA"> بالاترین غلظت سرب در سه گونه مورد مطالعه، در برگ درخت کهور </span><span lang="AR-SA">۷۹ میلی&shy;گرم بر کیلوگرم به دست آمد. همچنین بیشترین میانگین مقادیر سرب در نمونه&shy;های خاک ۱۷۵/۰۳ میلی&shy;گرم بر کیلوگرم بود. تجزیه و تحلیل رگرسیون خطی فلز سرب</span><span lang="FA">نشان داد سطح ارتباط بین نمونه های برگ شسته نشده و شسته شده نسبتا قوی (۰/۶۳۷</span><span dir="LTR">R²=</span><span lang="FA">) است. بیشترین و کمترین میزان شاخص تجمع زیستی فلز سرب مربوط به برگ درخت اوکالیپتوس به ترتیب ۰/۶۴۷ و ۰/۳۲۱ به دست آمد.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">نتیجه‌&shy;گیری:</span></b><span lang="FA"> بر اساس شاخص تجمع زیستی فلز سرب در نمونه های برگ درختان مورد مطالعه سطح شهر اهواز، چنین تفسیر می شود که غلظت سرب از خاک پای درختان اوکالیپتوس، برهان و کهور در برگ آن‌ها جذب نشده است.</span></span></span></span></span></span></div> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:2;"><b><span style="color:black">Background:</span></b><span style="color:black"> Lead is a toxic metal for living organisms and humans that is widely distributed in the environment. This study aimed to evaluate lead pollution in the metropolis of Ahvaz using biological indicators of the leaves of <i>Albizia lebbeck</i>, <i>Prosopis cineraria</i> and <i>Eucalyptus globulus</i>, comparing three urban tree species at seven stations, comparing washed and unwashed leaves, investigating the relationship between soil and leaves, and evaluating the transfer of elements from soil to leaves.</span><br> <b><span style="color:black">Materials and Methods:</span></b><span style="color:black"> In this study, 21 washed leaf samples, 21 unwashed leaf samples, and 21 soil samples at the base of trees were collected from seven stations in the Ahvaz metropolitan area in the summer of 2025, each with 3 replicates. Soil samples were digested using the EPA3050 method and tree leaf digestion using the Johnson method. Lead metal was measured in leaf and soil samples using the atomic absorption method.</span><br> <b><span style="color:black">Results:</span></b><span style="color:black"> The highest lead concentration in the three studied species was found in the leaves of the melon tree, 79 mg kg^-1. Also, the highest average lead value ​​in the soil samples was 175.03 mg kg^-1. Linear regression analysis of lead metal showed that the level of correlation between unwashed and washed leaf samples was relatively strong (R²=0.637). The highest and lowest lead BAF ​​for </span><i><span style="color:black">Eucalyptus globulus</span></i><span style="color:black"> leaves was 0.647 and 0.321, respectively.</span><br> <b><span style="color:black">Conclusion: </span></b><span style="color:black">Based on the bioaccumulation index of lead metal in leaf samples of trees studied in Ahvaz city, it is interpreted that the concentration of lead from the soil at the foot of <i>Albizia lebbeck</i>, <i>Prosopis cineraria</i> and <i>Eucalyptus globulus</i> was not absorbed into their leaves.</span></span></span></span></div> برگ درختان, سرب, شاخص زیستی, فلزات سمی, کلانشهر صنعتی اهواز Tree leaves, Lead, Bio indicator, Toxic metals, Ahvaz industrial metropolis 268 283 http://jehe.abzums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-659-6&slc_lang=fa&sid=1 Raziyeh Mashalpour Fard راضیه مشعل پور فرد 0009-0003-1994-2575 No Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران Maryam Mohammadi Rouzbahani مریم محمدی روزبهانی Mmohammadiroozbahani@iau.ac.ir 0000-0002-0684-9932 Yes Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران Sima Sabzalipour سیما سبز علی پور 0000-0002-5583-0031 No Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران Sina Attarroshan سینا عطار روشن 0000-0002-0041-2473 No Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران Roshana Behbash روشنا بهباش 0000-0001-5289-3478 No Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران