fa تدوین یک HACCP-Plan استاندارد جهت به‌کارگیری در کارخانجات تولید آب معدنی ایران به منظور کنترل مهم‌ترین مخاطرات مطرح در بهداشت مواد غذایی موجود در این صنعت تخصصي Special پژوهشي Research <p>زمینه و هدف: استفاده از آب‌های معدنی در جهان افزایش یافته و همچنین آلودگی این آب‌ها باعث نگرانی مصرف‌کنندگان شده است. بکارگیری یک سیستم پیشگیرانه مانندHACCP می‌تواند مانع از آلودگی این آب‌ها توسط عوامل مختلف شود. هدف این تحقیق، تدوین یک HACCP-Plan استاندارد در کارخانجات آب معدنی ایران می‌باشد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه، خطوط تولید آب معدنی و ظروف پلی ‌اتیلن ‌تری فتالات (PET)، انبارها و آزمایشگاه‌های کارخانجات از جنبه‌های تولید و کنترل کیفیت بررسی شدند. اصول هفت گانه سیستم HACCP در جهت پایش، کنترل و محدود‌سازی این مخاطرات بررسی شد. در ادامه، راهکارهای عملی بصورت فراگیر و قابل پیاده‌سازی برای همه کارخانجات ارائه شدند. اطلاعات لازم با مطالعه استانداردهای ملی و بین‌المللی صحه‌گذاری و ارائه گردیدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که خطرات ناشی از عدم بهسازی منابع آب معدنی و محیط کارخانه، فرآیند ناقص تصفیه، تولید بطری‌های PET بصورت غیر‌استاندارد، ذخیره سازی نادرست مواد اولیه و محصول نهایی و عدم بازرسی تجهیزات کارخانجات باعث افزایش مخاطرات در محصول و به خطر انداختن سلامت مصرف‌کننده می‌گردد. نتیجه گیری: جهت تولید آب معدنی سالم، باید منابع تأمین آب معدنی و محیط کارخانجات بهسازی شوند. همچنین می‌بایست که فرآیند تصفیه آب و تولید بطری‌های PET، طبق استانداردهای ملی و بین‌المللی انجام گیرد. از آنجایی که نحوه اجرای سیستم HACCP در کارخانجات آب معدنی متفاوت است، بکارگیری سیستم تدوین شده در این مطالعه، جهت استاندارد‌سازی اجرای این سیستم در کارخانجات موثر می‌باشد.</p> <p>Background: consumption of mineral waters in the world has increased in recent years, and also concerns of consumers about its contamination are growing. Thereby, implementation of such a protective system as HACCP can prevent contamination of waters by different agents. This research aimed to develop an HACCP-Plan standard for mineral waters manufacturing factories in Iran. Methods: In current study, like production lines, polyethylene terephthalate (PET) containers packaging, warehouses and laboratories sections of factories were observed from view of production and quality control. To monitor, control and restrict the hazards, seven principles of HACCP were considered. In continue applicable solutions were presented inclusive and practically for all factories. Required information were verified and presented through investigation of national and international standards. Results: The results shown that lack of sanitizing mineral water supplies and factories environment, incomplete water treatment, non-standard production of PET bottles, improper storage of raw materials and final product, and lack of inspection of equipment led to the increasing health hazards of the product and endanger the consumers health. Conclusion: In order to produce safe mineral water, it is necessary to sanitize the water supplies and factory environment. In addition, the process of water treatment and the production of PET bottles must be according to national and international standards. As the implementation of the HACCP system in various mineral water producing factories is not same, application of developed system in this research will be effective to standardize the implementation of this system in plants.</p> آب معدنی, برنامه HACCP, کنترل مخاطرات, ظروف پلی‌اتیلن تری‌فتالات Mineral water, HACCP-plan, Hazards Control, Polyethylene terephthalate 19 26 http://jehe.abzums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-2&slc_lang=fa&sid=1 Amin Kiyani امین کیانی 10031947532846001823 10031947532846001823 No . گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Mahmood Alimohamadi محمود علی محمدی 10031947532846001824 10031947532846001824 Yes . گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Sasan Rezaee ساسان رضایی 10031947532846001825 10031947532846001825 No گروه انگل‌شناسی و قارچ‌شناسی پزشکی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Ramin Nabizadeh Nodehi رامین نبی زاده نودهی 10031947532846001826 10031947532846001826 No . گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Simin Naseri سیمین ناصری 10031947532846001827 10031947532846001827 No . گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Emad Dehghani fard عماد دهقانی فرد 10031947532846001828 10031947532846001828 No . گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی البرز، کرج، ایران Mojtaba Moazzen مجتبی موذن 10031947532846001829 10031947532846001829 No . گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران