fa بررسی روند مکانی شاخص‌های کیفی آب در حوضه رودخانه‌های کن و کرج تخصصي Special پژوهشي Research <span style="color:#000000;"><strong><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">زمینه و هدف:</span></span></span></strong><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;"> با توجه به اهمیت مصارف مختلف آب،‌ هدف این مطالعه بررسی روند مکانی کیفیت آب رودخانه‌های کن و کرج با استفاده از سه شاخص </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">NSFWQI</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">IRWQIsc</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;"> و </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">WQI</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;"> است.</span></span></span><br> <strong><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">مواد و روش‌ها:</span></span></span></strong><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;"> اطلاعات پارامترهای کیفی آب از 20 ایستگاه پایش رودخانه‌های کن و کرج طی سال‌های 1391-1392 جمع&shy;آوری و کیفیت آب دو رودخانه با سه شاخص کیفی نام‌برده محاسبه شد. برای محاسبه شاخص‌های </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">NSFWQI</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;"> و </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">IRWQIsc</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;"> از پارامترهای </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">TDS</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">FC</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">EC</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">، نیترات، کدورت و برای محاسبه شاخص </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">WQI</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;"> از پارامترهای </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">TDS</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">، نیترات و سولفات استفاده شد. پارامترهای موردمطالعه با استانداردهای مصرف شرب مقایسه شد</span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">.</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;"> ایستگاه&shy;های پایش با تحلیل خوشه‌ای گروه‌بندی شدند و در نهایت، الگوی مکانی تغییر پارامترها و شاخص‌های کیفی آب توسط نرم‌افزار </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">ArcGIS</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;"> مشخص شد.</span></span></span><br> <strong><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">یافته‌ها:</span></span></span></strong><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;"> کیفیت آب رودخانه‌های کن و کرج طبق شاخص </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">NSFWQI</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;"> به‌ترتیب در محدوده آب‌های با کیفیت بد و متوسط، طبق شاخص </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">IRWQI</span>_{<span style="background-color:#FFFFFF;">SC</span>}</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;"> به‌ترتیب در محدوده آب‌های با کیفیت بسیار بد و نسبتاً خوب و طبق شاخص </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">WQI</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;"> در محدوده آب‌های با کیفیت خوب قرار داشت. همچنین آب رودخانه&shy; ها در بالادست حوضه از نظر کیفیت با توجه به شرایط متوسط </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">NSFWQI</span></span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;"> و خوب </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">IRWQI</span>_{<span style="background-color:#FFFFFF;">SC</span>}</span></span><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">، برای شرب و کشاورزی مناسب بود. به هرحال، آب پایین‌دست دو رودخانه آلوده بود. نتایج گروه‌بندی نیز نشان داد که با حرکت از بالادست به پایین &shy;دست رودخانه &shy;ها، کیفیت آب کاهش می&shy; یابد. </span></span></span><br> <strong><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;">نتیجه‌گیری:</span></span></span></strong><span style="font-family:b yagut;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="background-color:#FFFFFF;"> تحلیل روند مکانی پارامترهای کیفی آب در امتداد رودخانه‌ها نقش بسیار مهمی در شناسایی تغییر مکانی کیفیت آب داشت. همچنین، دسترسی به آب سالم بستگی به مکان‌های جغرافیایی و وضعیت توپولوژیکی در سراسر حوضه داشت.</span></span></span></span> <div><strong><span style="background-color:#FFFFFF;">Background& Objective:</span></strong><span style="background-color:#FFFFFF;"> Due to the importance of water consumptions, this study aims to investigate the spatial trend of surface water quality along Kan and Karaj Rivers using three quality indices: NSFWQI, IRWQIsc and WQI</span><span dir="RTL"><span style="background-color:#FFFFFF;">.</span></span><br> <strong><span style="background-color:#FFFFFF;">Materials and Methods:</span></strong><span style="background-color:#FFFFFF;"> The information of water quality parameters of 20 monitoring stations was collected to investigate water quality parameters along two mentioned rivers during 2012-2013, and water quality of two rivers were calculated using mentioned three quality indices. The parameters of TDS, FC, EC, nitrate and turbidity were used to measure the NSFWQI and IRWQIsc indices, and TDS, nitrate, and sulfate were used to calculate the WQI index. The measured parameters were compared with standards of drinking. The monitoring stations were grouped by cluster analysis and finally, the pattern of changes in water quality parameters and relevant quality indices were analyzed spatially using ArcGIS software</span><span dir="RTL"><span style="background-color:#FFFFFF;">.</span></span><br> <strong><span style="background-color:#FFFFFF;">Results:</span></strong><span style="background-color:#FFFFFF;"> The water quality of Kan and Karaj Rivers based on NSFWQI index were in the range of bad and average quality, respectively. According to IRWQI</span>_{<span style="background-color:#FFFFFF;">SC</span>}<span style="background-color:#FFFFFF;"> index, water quality were in the range of very bad and relatively good, respectively and according to the WQI index water quality was in the range of good quality. The quality of upstream was acceptable for drinking and irrigation, on the basis of medium and good conditions of NSFWQI and IRWQI</span>_{<span style="background-color:#FFFFFF;">SC</span>}<span style="background-color:#FFFFFF;">, respectively. However, the downstream of both rivers are heavily polluted. The results of the clustering analysis stated that moving towards upstream-downstream the quality of water decreases along both rivers.</span><br> <strong><span style="background-color:#FFFFFF;">Conclusion:</span></strong><span style="background-color:#FFFFFF;"> The spatial trend analysis of water quality parameters along the rivers plays a crucial role for identifying the spatial variation of water quality. Also, availability of clean water depends on the geographical locations and topological situation across the basin</span><span dir="RTL"><span style="background-color:#FFFFFF;">.</span></span></div> کیفیت آب, تحلیل خوشه‌ای, روند مکانی, سامانه اطلاعات جغرافیایی Water Quality, Cluster Analysis, Spatial Trend, GIS 256 243 http://jehe.abzums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-222-3&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Alizadeh مریم علیزاده 10031947532846002784 10031947532846002784 No کارشناس ارشد محیطزیست، گروه محیطزیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران 1 Ruhollah Mirzaei روح الله میرزایی 10031947532846002785 10031947532846002785 Yes استادیار، گروه محیطزیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران Syed Hossein Kia سید حسین کیا 10031947532846002786 10031947532846002786 No استادیار مدعو، گروه محیطزیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران