fa ارزیابی سلامت کیفی آب رودخانه قزل‌اوزن در محدوده استان زنجان با استفاده از شاخص‌هایNSFWQI ،IRWQISC و Liou تخصصي Special پژوهشي Research <div style="border-top:solid windowtext 1.0pt;border-left:none;border-bottom:solid windowtext 1.0pt;border-right:none;padding:1.0pt 0cm 1.0pt 0cm;margin-right:42.55pt;margin-left:42.55pt;"><strong><span style="font-family:b lotus;">زمینه و هدف:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> توسعه‌ی ناپایدار کشاورزی و آبزی&rlm;پروری در حریم بسیاری از رودخانه&rlm; ها سبب کاهش کیفیت آب‌های جاری آن‌ها شده است. هدف از مطالعه حاضر ارزیابی سلامت کیفی آب رودخانه&rlm; ی قزل&rlm;اوزن با استفاده از شاخص&rlm;های کیفی متداولِ آب&rlm;های سطحی، در محدوده‌ی استان زنجان است. </span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">روش بررسی:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> 18 ایستگاه در طول رودخانه‌ی قزل اوزن بر اساس معیارهای استاندارد شامل نوع کاربری اراضی، زمین&rlm;شناسی، نقاط دارای تنوع زیستی، دسترسی و پراکندگی در امتداد رودخانه انتخاب گردید. ویژگی‌های اکسیژن محلول، دما، کدورت و هدایت الکتریکی درمحل نمونه&rlm;برداری و مقدار کلیفرم مدفوعی، خواست اکسیژن بیوشیمیایی، خواست اکسیژن شیمیایی، فسفات، نیترات، نیتریت، آمونیاک، سولفات و کلر در آزمایشگاه اندازه‌گیری شد. </span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">یافته&rlm;ها:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> اختلاف معنی&rlm;داری در میزان کلی&rlm;فرم رودخانه با استاندارد وجود دارد. هم‌چنین نتایج شاخص&rlm;های کیفیت آب بیانگر تاثیرات بسیار زیاد کشت زیتون در طارم و آبزی&rlm;پروری در ماهنشان است. از میان تمام متغیرهای کیفی مورد مطالعه، نیترات و کلی&rlm;فرم مدفوعی در بین دو منطقه طارم و ماهنشان اختلاف معنی&rlm;داری داشتند. بالاترین وضعیت کیفی مربوط به ایستگاه 7 که دسترسی کمتری برای توسعه فعالیت&rlm;های انسانی وجود داشت، بود. براساس انطباق نتایج شاخص&rlm;ها با کاربری اراضی (واقعیت زمینی)، نتایج شاخص کیفی آبهای سطحی ایران بدلیل بهره&rlm;گیری از متغیرهای کیفی بیشتر و تطابق کاملتر، عملکرد بهتری نشان داد. </span><br> <span style="font-family:b lotus;">نتیجه&rlm;گیری: کشت زیتون در منطقه طارم و توسعه ناپایدار آبزی&rlm;پروری در ماهنشان مهم‌ترین دلایل کاهش کیفیت آب است. در این راستا، توجه به مدیریت جامع منابع آب، آموزش بومیان، ارزیابی اثرات محیط&shy;زیستی &nbsp;و تعیین توان اکولوژیک سرزمین باید مورد توجه باشد.</span></div> <div style="margin-left:42.55pt;"><strong>Background: </strong>Unsustainable development of agriculture and aquaculture has reduced the water quality of rivers. The most important aim of this study is assessing of water quality in the Ghezel &Ouml;zan basin in Zanjan province.<br> <strong>Method:</strong> 18 sites were selected based on standard criteria including land use, geology, biodiversity points, accessibility and standard distributions. Content of Dissolved Oxygen, Temperature, Turbidity and Electrical Conductivity were measured in-situ while number of Fecal Coliform, amount of BOD, COD, Phosphate, Nitrate, Nitrite, Ammonia, Sulfate and Chlorine were measured at laboratory.<br> <strong>Results:</strong> One-sample T.test showed a significant difference between the Coliform and its standard. Results have illustrated the remarkable impacts of agricultural and aquaculture activities on the river health. Also, among all quality parameters, Nitrate and Fecal Coliform show a significant difference in two regions, Tarom and Mahneshan. There is the best water quality in site 7 (upstream site) located far from human access. IRWQI index (Iranian water quality index for surface water) shows the best results because of more overlap with land-uses and the trend of variables.<br> <strong>Conclusion:</strong> Olive cultivation and unsustainable aquaculture development in Tarom and Mahneshan, respectively, are main reasons for decreasing of water quality. So, integrated water resources management, training local people, assessing environmental impacts and determining the ecological potential are highly recommended to improve the water quality of the studied river.</div> قزل‌اوزن,IRWQISC , طارم, ماهنشان. IRWQISc, Gezel Özan, Tarom, Mahneshan 385 400 http://jehe.abzums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-497-3&slc_lang=fa&sid=1 Jaber Aazami جابر اعظمی 10031947532846004755 10031947532846004755 Yes Assisstant Professor, Department of Environmental Sciences, Faculty of Sciences, University of Zanjan, Zanjan, Iran استادیار گروه علوم محیط زیست، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران Naser KianiMehr ناصر کیانی‌مهر 10031947532846004756 10031947532846004756 No Master students, Department of Environmental Sciences, Faculty of Sciences, University of Zanjan, Zanjan, Iran دانشجویان کارشناسی ارشد علوم محیط زیست، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران Abasali Zamani عباسعلی زمانی 10031947532846004757 10031947532846004757 No Associate Professor, Department of Environmental Sciences, Faculty of Sciences, University of Zanjan, Zanjan, Iran دانشیار گروه علوم محیط زیست، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران Zahra Abdolahi زهرا عبدالهی 10031947532846004758 10031947532846004758 No Young Researchers and Elite Club, Zanjan Branch, Islamic Azad University, Zanjan, Iran باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران Mohammad Zarein محمد زارعین 10031947532846004759 10031947532846004759 No Master students, Department of Environmental Sciences, Faculty of Sciences, University of Zanjan, Zanjan, Iran دانشجویان کارشناسی ارشد علوم محیط زیست، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران Naser Jafari ناصر جعفری 10031947532846004760 10031947532846004760 No Master students, Department of Environmental Sciences, Faculty of Sciences, University of Zanjan, Zanjan, Iran دانشجویان کارشناسی ارشد علوم محیط زیست، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران