fa آلودگی فلزات سنگین در ذرات غبار خیابانی شهر تهران در سال 1397: ارزیابی غنای فلزی و درجه آلودگی تخصصي Special پژوهشي Research <div style="border-top:solid windowtext 1.0pt;border-left:none;border-bottom:solid windowtext 1.0pt;border-right:none;padding:1.0pt 0cm 1.0pt 0cm;margin-right:42.55pt;margin-left:42.55pt;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> غبار خیابانی یک واسطه زیست‌محیطی با ترکیب پیچیده در مناطق شهری است. فلزات سنگین در غبار خیابانی برای مدت طولانی باقی مانده و در اتمسفر بازتعلیق می‌شوند. هدف از مطالعه حاضر، ارزیابی غنای فلزی و درجه آلودگی فلزات سنگین در غبار خیابانی شهر تهران بود. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">مواد و روش‌ها:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> نمونه‌های غبار از 9 نقطه از شهر تهران در سال 1397 برداشت شد. فلزات سنگین (کادمیوم، کروم، سرب، روی، آهن و آلومینیوم) در غبار خیابانی با استفاده از دستگاه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">ICP-MS</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> آنالیز شد. غنای فلزات و درجه آلودگی با استفاده از شاخص‌های فاکتور غنی‌شدگی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">EF</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">)، انباشت زمینی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">I_geo</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">)، درجه آلودگی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">C_d</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">) و درجه آلودگی اصلاح‌شده (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">mC_d</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">) تعیین شد. از آزمون‌های همبستگی پیرسون (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">PC</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">) و تجزیه خوشه‌ای سلسله مراتبی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">HCA</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">) نیز برای تحلیل استفاده شد.&nbsp; </span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">یافته‌ها:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> روند میانگین غلظت عناصر به صورت آلومینیوم (</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">54/53486=</span></span><span style="position:relative;top:3.0pt;"><span style="font-family:calibri,sans-serif;"><span style="font-size:11.0pt;"> </span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">)> آهن (</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">07/46535=</span></span><span style="position:relative;top:3.0pt;"><span style="font-family:calibri,sans-serif;"><span style="font-size:11.0pt;"> </span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">)> روی (</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">14/638=</span></span><span style="position:relative;top:3.0pt;"><span style="font-family:calibri,sans-serif;"><span style="font-size:11.0pt;"> </span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">)> سرب (</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">33/200=</span></span><span style="position:relative;top:3.0pt;"><span style="font-family:calibri,sans-serif;"><span style="font-size:11.0pt;"> </span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">)> کروم (</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">94/111=</span></span><span style="position:relative;top:3.0pt;"><span style="font-family:calibri,sans-serif;"><span style="font-size:11.0pt;"> </span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">)> کادمیوم (</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">49/0=</span></span><span style="position:relative;top:3.0pt;"><span style="font-family:calibri,sans-serif;"><span style="font-size:11.0pt;"> </span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">) </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">میلی&shy;گرم بر کیلوگرم </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">بود. بالاترین غنی‌شدگی فلزی ناشی از عناصر سرب و روی بود. شاخص انباشت زمینی عناصر در ذرات غبار خیابانی نیز نشان داد که عناصر کادمیوم و سرب بالاترین مقادیر را دارا بودند. </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">شاخص‌های</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">درجه</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">آلودگی نیز سطوح بالای آلودگی را در غبار خیابانی نشان دادند. همبستگی معنی‌داری بین عناصر روی با کروم و سرب و عناصر سرب با کادمیوم مشاهده شد. همبستگی منفی معنی‌داری نیز بین رطوبت نسبی با غلظت عناصر سرب و روی مشاهده شد. خوشه‌بندی عناصر نیز نشان داد که عناصر سرب، روی، کروم و کادمیوم دارای منابع انسانی و عناصر آهن و آلومینیوم دارای منابع طبیعی انتشار هستند. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">نتیجه‌گیری:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> نتایج این مطالعه نشان داد که غبار خیابانی شهر تهران دارای درجه آلودگی بالایی است. لذا این محیط واسطه می‌تواند آثار منفی قابل توجهی داشته باشد. بنابراین پایش مداوم غبار خیابانی ضروری است.&nbsp; </span></span></div> <div style="margin-left:42.55pt;"><strong>Background: </strong>Street dust is an environmental medium with complex composition in urban environment. Heavy metals remain in urban dust for a long time and re-suspended in the atmosphere. This study aimed to evaluate the metal richness and degree of contamination in Tehran street dust.&nbsp;<br> <strong>Methods: </strong>Dust samples were collected from nine locations in Tehran in 2018. Heavy metals (Cd, Cr, Pb, Zn, Fe, and Al) were analyzed in street dust using ICP-MS. Metal richness and degree of contamination were determined using Enrichment Factor (EF), Geoaccumulation Index (Igeo), degree of Contamination (Cd) and modified degree of contamination (mCd). Pearson correlation (PC) and Hierarchical cluster analysis (HCA) were also used for analysis.<br> <strong>Results: </strong>The mean concentration trend of elements was as Al (53486.54)> Fe (46535.07)> Zn (638.14)> Pb (200.33)> Cr (111.94), Cd (0.49) mg/kg. The highest metal enrichment was due to Pb and Zn. The geoaccumulation index also showed that Cd and Pb had the highest values. Degree of contamination indices also showed high levels of contamination in street dust. Significant correlation was observed between Zn-Cr-Pb and Pb-Cd. Significant negative correlation was also observed between relative humidity-Pb-Zn. Elemental clustering also showed that Pb, Zn, Cr, and Cd had anthropogenic sources and Fe and Al had natural sources of diffusion.&nbsp; &nbsp;&nbsp;<br> <strong>Conclusion: </strong>The results of this study showed that the street dust of Tehran is highly polluted. Therefore, this environmental medium can have significant negative effects. Therefore, continuous monitoring of street dust is essential.</div> غبار خیابانی, فلزات سنگین, غنای فلزی, درجه آلودگی, تهران Street dust, Heavy metal, Metal richness, Degree of contamination, Tehran 179 194 http://jehe.abzums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-83&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Saleh Ali-Taleshi محمدصالح علی طالشی 10031947532846005330 10031947532846005330 No PhD Student of Environmental Pollution, Department of Environment, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran دانشجوی دکتری آلودگی محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Mazaher Moeinaddini مظاهر معین الدینی 10031947532846005331 10031947532846005331 Yes Assistant Professor, Department of Environment, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran استادیار گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Sadat Feiznia سادات فیض نیا 10031947532846005332 10031947532846005332 No Professor, Department of Arid Restoration, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran استاد گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Stefania Squizzato استفانیا اسکوئیزاتو 10031947532846005333 10031947532846005333 No Institute of Chemical Engineering Sciences, Foundation of Research and Technology-Hellas, Greece انستیتو علوم مهندسی شیمی، سازمان تحقیقات و تکنولوژی، هالاس، یونان