Journal of Environmental Health Engineering

fa ارزیابی آلودگی محیط‌زیستی عناصر کمیاب در نهشت اتمسفری شهر کرج با استفاده از ضریب غنی شدگی و شاخص مخاطره اکولوژیکی در سال 1397 Assessment of the Environmental Pollution of Trace Elements in Atmospheric Deposition of Karaj City Using Enrichment Factor and Ecological Risk Index in 2018 تخصصي Special پژوهشي Research <div style="border-top:solid windowtext 1.0pt;border-left:none;border-bottom:solid windowtext 1.0pt;border-right:none;padding:1.0pt 0cm 1.0pt 0cm;margin-right:42.55pt;margin-left:42.55pt;">زمینه و هدف: نهشت اتمسفری تاثیر قابل توجهی بر آلودگی محیطزیستی و سلامت انسان به دلیل نقش آن در مکانیسم های انتقال آلاینده ها دارد. اهداف این مطالعه، بررسی غلظت ها، منابع و مخاطرات اکولوژیکی عناصر کمیاب در نهشت اتمسفری شهر کرج بود. مواد و روشها: 18 نمونه نهشت اتمسفری از پشت بام ساختمانهای موجود در شش منطقه کرج برداشته شد و سپس غلظت عناصر کروم، مس، روی، نیکل و لیتیم و عناصر کبالت و سرب به ترتیب به روش طیفسنجی نشری جفت شده القایی (ICP-OES) و طیفسنجی جرمی جفت شده القایی (ICP-MS) آنالیز شدند. آنالیزهای همبستگی پیرسون، تجزیه واریانس یک طرفه و تحلیل عاملی برای شناسایی منابع احتمالی عناصر کمیاب استفاده شدند. یافته ها: میانگین غلظت عناصر مطالعه شده به صورت سرب، روی، مس، کروم، نیکل، کبالت و لیتیم به ترتیب 73/184، 75/931، 61/94، 79/98، 90/83، 05/21 و 71/24 μg/g بودند. همچنین نتایج نشان داد ضرایب غنی شدگی (EF) عناصر سرب و روی بالا؛ عناصر مس، نیکل و کروم متوسط بودند، درحالیکه کبالت غیر آلوده بود. بر اساس آنالیزهای آماری، عناصر کمیاب می توانند ناشی از منابع متعدد انسانی (منابع نقلیه ای، انتشارات صنعتی و احتراق سوخت های فسیلی)  و طبیعی باشند. عناصر روی و مس دارای بیشترین غلظت در ایستگاه های با ترافیک بالا به ویژه ایستگاه کارخانه قند در مرکز شهر بودند. بیشینه غلظت کروم، نیکل و کبالت در ایستگاه فردیس در مجاورت نیروگاه برق شهر کرج مشاهده شد. ایستگاه های صنعتی شامل کمال شهر، محمدشهر و ماهدشت بیش‌ترین مقادیر سرب را نشان دادند. در نهایت، شاخص خطر (RI) نشان داد کلیه ایستگاه های مطالعه شده به استثنای کمال شهر که ریسک قابل ملاحظه ای داشت، دارای مخاطره بالقوه پایین هستند. نتیجه گیری: شهر کرج تحت تاثیر منابع متعدد انسانی آلودگی محیطزیستی است که مشکلاتی زیادی را برای سلامت انسان ایجاد میکنند و آلاینده ها با افزایش تراکم جمعیتی افزایش یافته اند. بنابراین ما پایش مداوم عناصر کمیاب به ویژه سرب و روی را به منظور کنترل منابع انتشار آنها توصیه می نماییم.</div> <div style="margin-left:42.55pt;">Background: Atmospheric deposition has a significant influence on environmental pollution and human health because of its role on transport mechanisms. The aims of this study were the determination of Concentrations, Sources and Ecological Risks of trace elements in atmospheric deposition of Karaj City, Iran. Method: 18 atmospheric deposition samples were collected from the flat roof of buildings in six districts and then, the concentration of elements including Cu, Zn, Cr, Ni, Li and other (Co and Pb) were analyzed by Inductively Coupled Plasma Optical Emission Spectroscopy (ICP-OES) and Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry (ICP-MS), respectively. Pearson Correlation, One-Way ANOVA and Factor Analyses were used to identify probable sources of the trace elements. Results: The mean concentrations of Pb, Zn, Cu, Cr, Ni, Co, and Li were 184.73, 931.75, 94.61, 98.79, 83.90, 21.05 and 24.71 μg/g, respectively. Also, the result showed the Enrichment Factors (EF) of Pb and Zn were high; Cr, Ni, and Cu were moderate while Co was unpolluted. Based on statistical analyses, trace elements could be originated from several anthropogenic (Vehicular Sources, Industrial Emissions and Fossil Fuel Combustion) and natural sources. Zn and Cu showed the highest concentrations at high-traffic stations, especially at Karkhene-Ghand located in city center. Maximum concentrations of Cr, Ni, and Co were observed at Fardis Station closed to Karaj Power Plant. Industrial Stations including Kamalshahr, Mohammadshahr, and Mahdasht had the most amount of Pb. Finally, Risk index (RI) showed all studied stations had low potential risk except of Kamalshar with a considerable risk. Conclusion: Karaj has influenced by several anthropogenic sources of environmental pollution that are created many human health problems and the pollutants have increased with the population density. Therefore, we would have suggested the continuous monitoring of trace elements, especially Pb and Zn to control of the emission sources.</div> عناصر کمیاب, مخاطره اکولوژیکی, کرج, نهشت اتمسفری Trace elements, Karaj, Ecological risk, Atmospheric deposition 356 375 http://jehe.abzums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-92&slc_lang=fa&sid=1 Rokhsareh Azimi Yancheshmeh رخساره عظیمی یانچشمه 10031947532846005393 10031947532846005393 No Ph.D. student, Department of Environment, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran دانشجوی دکتری، گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Mazaher Moeinaddini مظاهر معین الدینی 10031947532846005394 10031947532846005394 Yes Assistant professor, Department of Environment, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran استادیار، گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Sadat Feyz Nia سادات فیض نیا 10031947532846005395 10031947532846005395 No Professor, Department of Reclamation of Arid and Mountainous Regions, Natural Resources Faculty, University of Tehran, Karaj, Iran استاد، گروه احیای مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Reza Shahbazi رضا شهبازی 10031947532846005396 10031947532846005396 No Ph.D. in Natural Resources, Applied Geological Research Centre, Geology Survey of Iran, Karaj, Iran دکتری منابع طبیعی، مرکز پژوهش‌های کاربردی زمین شناسی، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران