fa ارزیابی آلودگی، سمیت و خطرات اکولوژیکی فلزات سنگین در رسوبات سطحی مناطق ساحلی استان بوشهر: یک مطالعه مروری سیستماتیک تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> فلزات&shy;&shy; سنگین به&shy;</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">دلیل خطرات اکولوژیکی و سمیت آن&shy;ها برای موجودات زنده به ‌عنوان یکی از آلاینده‌های خطرناک محسوب می&shy;شوند. لذا مطالعه حاضر به &shy;منظور </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">بررسی میزان آلودگی، سمیت و خطرات اکولوژیکی فلزات &shy;سنگین در رسوبات سطحی سواحل استان بوشهر با</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">استفاده از روش سیستماتیک صورت گرفت</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span><span dir="LTR"></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">مواد و روش&shy;ها:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> جهت انجام این مطالعه مروری، </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">میزان غلظت فلزات&shy; در رسوبات سواحل بوشهر با جستجوی مقالات منتشر شده طی 9 سال (2020-2012) از طریق پایگاه&shy;های اطلاعاتی </span></span><span dir="LTR">Springer</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span><span dir="LTR">Google Scholar</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">،</span></span> <span dir="LTR">ProQuest</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span><span dir="LTR">Web of Science</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span><span dir="LTR">SID</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR">Magiran</span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">به&shy;دست آمد. در نهایت، بررسی جامع آلودگی، سمیت و خطرات فلزات در رسوبات با استفاده از شاخص&shy;های متعدد صورت گرفت.</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">یافته&shy;ها:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> در نتیجه بررسی مطالعات استخراج شده از پایگاه&shy;های داده، 24 مقاله انتخاب گردید. نتایج بررسی نشان</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> داد که </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">میانگین غلظت فلزات در رسوبات به ترتیب به صورت </span></span><span dir="LTR">Zn</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">></span></span><span dir="LTR">Ni</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">></span></span><span dir="LTR">Cr</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">></span></span><span dir="LTR">Cu</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">></span></span><span dir="LTR">Pb</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">></span></span><span dir="LTR">Cd</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> می&shy;باشد و</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">میزان شاخص بار آلودگی</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">فلزات در رسوبات سواحل مختلف از 15/0 تا 99/1 متغیر است. </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">روند خطر اکولوژیکی برای فلزات نیز به صورت</span></span> <span dir="LTR">Cd</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">></span></span><span dir="LTR">Pb</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">></span></span><span dir="LTR">Ni</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">></span></span><span dir="LTR">Cu</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">></span></span><span dir="LTR">Cr</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">></span></span><span dir="LTR">Zn</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> مشاهده شد و میزان خطر محیط&shy;زیستی </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">بالقوه </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">فلزات در محدوده 38/257- 76/3 به دست آمد. به&shy;علاوه نتایج </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">آنالیز واحد سمیت و ارزیابی خطر اصلاح شده فلزات نشان داد میزان سمیت و خطر از سمیت و آلودگی خیلی کم تا شدیداً آلوده متغیر است.</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">نتیجه&shy;گیری:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> براساس یافته&shy;ها </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">از دیدگاه کنترل سمیت و خطرات اکولوژیکی، لازم است از انتقال فلزات به ویژه </span></span><span dir="LTR">Cd</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span><span dir="LTR">Pb</span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR">Ni</span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">ناشی از فعالیت&shy;های انسانی غالب در محدوده سواحل بوشهر جلوگیری شود. هم&shy;چنین با توجه به بیشترین میزان بار آلودگی و خطرات اکولوژیکی در بیدخون - عسلویه باید تعیین منابع آلودگی جهت کنترل و مدیریت مؤثر ورود آلاینده&shy;ها در این منطقه صورت گیرد.</span></span> <div style="margin-left:42.55pt;"><strong>Background</strong><strong><span dir="RTL">:</span></strong> Heavy metals due to their ecological risks and high toxicity to living organisms are considered as one of the most dangerous pollutants. Therefore, the present study was conducted to investigate the level of pollution, toxicity and the ecological risks of heavy metals in the coastal surface sediments of Bushehr province using systematic review.<br> <strong>Methods:</strong> To conduct this review study, the concentration level of heavy metals in the surface sediments of Bushehr coastal was obtained by searching for published studies during the <span dir="RTL">9</span> years (2012-2020) through databases (Springer, Google Scholar, ProQuest, Web of Science, SID, Magiran). Finally, a comprehensive description of heavy metal pollution, toxicity and risks in coastal sediments was investigated using various indicators.<br> <strong>Results:</strong> As a result of reviewing the extracted studies from the databases, 24 papers were selected. The survey results showed that the order of mean concentration of heavy metals in sediments was as Zn>Ni>Cr>Cu>Pb>Cd, and the amount of metals Pollution load index in different coastal sediments ranged from 0.15 to 1.99. The order of ecological risks for metals was observed as Cd>Pb>Ni>Cu>Cr>Zn, and the potential ecological risks for metals was obtained in the range of 3.76-257.38. In addition, the results of Toxic unit analysis and modified Hazard quotient of metals showed that the degree of toxicity and risk of contamination varies from very low to severely contaminated.<br> <strong>Conclusion:</strong> Based on the findings from the perspective of toxicity control and ecological risks of metals, it is necessary to prevent the transfer of heavy metals, especially Cd, Pb and Ni due to dominant human activities in the coastal areas of Bushehr. Also, due to the maximum pollution load and ecological risks in Bidkhon (Assaluyeh) coasts, pollution sources should be determined to effectively control and manage the entry of pollutants in this area.</div> فلزات سنگین, رسوبات سطحی, خطرات اکولوژیکی, شاخص mHQ, سواحل بوشهر. Heavy metals, Surface sediments, Ecological risks, mHQ, Coastal of Bushehr province 271 291 http://jehe.abzums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-123&slc_lang=fa&sid=1 Masoud Hatami-manesh مسعود حاتمی منش 10031947532846006391 10031947532846006391 No PhD Student of Environment and Aquatic ecology expert of the Environment Organization of the country, Tehran, Iran دانشجوی دکترای محیط زیست و کارشناس اکولوژی محیط‌های آبی سازمان محیط‌زیست کشور، تهران، ایران Fariba Hedayatzadeh فریبا هدایت زاده 10031947532846006392 10031947532846006392 Yes PhD Candidate of Environment, Faculty of Natural Resources & Environment, Malayer University, Malayer, Iran دانشجوی دکترای محیط‌زیست، گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، همدان، ایران Nahid Mahmoodi ناهید محمودی 10031947532846006393 10031947532846006393 No MSc Student of Environment. Dept. of Environment, Faculty of Natural Resources and Environment, Kordestan University, Sanndaj, Iran کارشناسی ارشد محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران