OTHERS_CITABLE زمینه و هدف: گیاهان یکی از شاخص­‌های زیستی هستند که با استفاده از آن­ها می­‌توان وضعیت آلودگی فلزات سنگین خاک را مشخص کرد. پژوهش حاضر در سال 1403 با هدف بررسی زیستی فلزات سنگین سرب، کادمیوم، نیکل و آهن نیشکر (Saccharum officinarum) در شرکت کشت و صنعت امیرکبیر انجام شد. مواد و روش‌­ها: با توجه به مزارع شرکت کشت و صنعت امیرکبیر تعداد ۶ ایستگاه انتخاب شد که ۱۸ نمونه خاک و ۳۶ نمونه برگ به صورت تصادفی با ۳ تکرار، از ۴ جهت مختلف جغرافیایی جمع­‌آوری شد. به منظور بررسی انباشت زیستی فلزات سنگین در برگ از ضریب تجمع زیستی استفاده گردید. یافته‌­ها: نتایج نشان داد که تفاوت معنی‌­داری بین گروه‌­های خاک و برگ‌­های شسته شده و شسته نشده نیشکر در شش ایستگاه وجود داشت (P<۰/۰۵). غلظت فلزات سرب، کادمیوم، آهن و نیکل در نمونه­‌های خاک بیشتر از نمونه گیاهی بود. همچنین در شش ایستگاه غلظت فلزات سنگین در برگ شسته نشده بیشتر از برگ شسته شده بود. بیشترین میانگین غلظت فلزات سنگین گیاه بین چهار فلزات مورد بررسی متعلق به آهن (۳/۶۸±۱۹۸/۰۸ میلی­گرم بر کیلوگرم) وکمترین غلظت متعلق به کادمیوم (۰/۳۳±۴/۸۶ میلی­گرم بر کیلوگرم) به دست آمد. میانگین ضریب انباشت زیستی فلزات سنگین سرب، کادمیوم، آهن و نیکل به ترتیب برابر ۰/۹۵، ۰/۶۲، ۰/۲۶ و ۰/۷۷ بود. نتیجه‌­گیری: مقادیر ضریب انباشت زیستی فلزات سنگین کمتر ۱ به دست آمد. فلز سرب بیشترین و فلز آهن کمترین ضریب انباشت زیستی را داشتند، بنابراین می‌­توان نتیجه گرفت که گیاه نیشکر پتانسیل گیاه­‌پالایی فلز سرب را داشت. http://jehe.abzums.ac.ir/article-1-1110-fa.pdf 2025-07-16 118 133 10.61882/jehe.13.2.118 آلودگی برگ گیاهان سمیت فلزات سنگین شاخص انباشت زیستی گیاه پالایی نیشکر Background: Plants are one of the biological indicators that can be used to determine the state of heavy metal pollution in the soil. This study was conducted in 2024 with the aim of bio-investigating the heavy metals Pb, Cd, Fe and Ni in sugarcane (Saccharum officinarum) at Amirkabir Agriculture and Industry Company. Materials and Methods: According to the farms of Amirkabir Agriculture and Industry Company, 6 stations were selected, from which 18 soil samples and 36 leaf samples were collected randomly with 3 replications from 4 different geographical directions. In order to investigate the bioaccumulation of heavy metals in leaves, the bioaccumulation coefficient was used. Results: The results showed that there was a significant difference between the soil and washed and unwashed sugarcane leaves in six stations (P<0.05). The concentration of Pb, Cd, Fe and Ni in soil samples was higher than in Saccharum officinarum. Also, in six stations, the concentration of heavy metals in unwashed leaves was higher than in washed leaves. The highest average concentration of heavy metals in plants among the four metals studied belonged to Fe (198.08±3.68 mg kg-1) and the lowest concentration belonged to Cd (4.86±0.33 mg kg-1). The average bioaccumulation coefficients of Pb, Cd, Fe and Ni were 0.95, 0.62, 0.26 and 0.77, respectively. Conclusion: The bioaccumulation coefficient values ​​of heavy metals were less than 1. Pb had the highest and Fe the lowest bioaccumulation coefficient, so it can be concluded that sugarcane has the potential to phytoremediate Pb. http://jehe.abzums.ac.ir/article-1-1110-en.pdf 2025-07-16 118 133 10.61882/jehe.13.2.118 Plant leaf contamination heavy metal toxicity bioaccumulation index sugarcane phytoremediation Leila Bovard 1 Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran AUTHOR https://orcid.org/0009-0001-8924-1542 Maryam Mohammadi Roozbahani Mmohammadiroozbahani@iau.ac.ir 2 Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-0684-9932

OTHERS_CITABLE زمینه و هدف: امروزه، مدیریت نیروی انسانی سازمان به‌عنوان دارایی ارزشمند برای کسب مزیت رقابتی و به‌تبع آن افزایش رضایت شغلی در بین افراد، منجر به ارتقای تعهد سازمانی و کارایی و بهره‌‌وری سازمان می‌شود. لذا، این پژوهش با هدف ارزیابی تأثیر مدیریت منابع انسانی بر ایمنی و بهداشت کارکنان شاغل در کارخانه فروآلیاژ متحد شرق آسیا در اسلام‌آباد غرب انجام شد. مواد و روش‌ها: در این پژوهش توصیفی، برای ارزیابی تأثیر مدیریت منابع انسانی بر ایمنی و بهداشت کارکنان، پرسش‌نامه محقق‌ساخته شامل پرسشنامه مشخصات دموگرافیک (واجد پرسش‌هایی درخصوص جنسیت، سن، تأهل و سابقه کاری) و پرسشنامه مدیریت منابع انسانی (شامل ۱۴ گویه بسته پاسخ) و پرسشنامه ایمنی و سلامت کارکنان (شامل ۲۰ گویه بسته پاسخ) طراحی شدند. برای پردازش آماری داده‌ها نیز از نسخه ۲۰ نرم‌افزار SPSS استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که متغیرهای "مدیریت منابع انسانی"، "نرخ استخدام و اشتغال"، "آموزش و توسعه"، "ارزیابی عملکرد"، "پاداش خدمت (جبران خدمات)"، "شرایط کاری شاغلین"، "آموزش و بالندگی"، و "ارزیابی عملکرد"، همگی با ضریب مثبت، با متغیر "ایمنی و بهداشت کارکنان" همبستگی معنادار داشته‌اند. نتیجه‌گیری: به‌طور کلی، برای تقویت عملکرد ایمنی و بهداشت در سازمان‌ها، نسبت به توجه مدیریت شرکت به بهبود انگیزش درونی کارکنان در راستای اجرای مسائل ایمنی از طریق برگزاری دوره‌های آموزشی، فراهم کردن ابزارآلات و تجهیزات ایمنی مناسب، تقویت کار گروهی و ایجاد فرهنگ ایمنی گروهی توصیه ‌می‌شود. http://jehe.abzums.ac.ir/article-1-1111-fa.pdf 2025-07-16 134 157 10.61882/jehe.13.2.134 مدیریت منابع انسانی ایمنی بهداشت کارکنان رضایت شغلی کرمانشاه Background: Nowadays, human resources are considered as a valuable asset for gaining competitive advantage, and creating factors such as a sense of fair treatment among individuals, organizational commitment, and job satisfaction and play a fundamental role in the organization's performance and productivity. Therefore, this study was conducted to assess the effect of human resource management on the safety and health of workers in East Asia Ferroalloy Factory, Eslamabad-e Gharb, Kermanshah, west of Iran. Materials & Methods: In this descriptive study, to assess the impact of human resource management on employee safety and health, a researcher-made questionnaire including a demographic questionnaire (with questions about gender, age, marital status, and work experience), a human resource management questionnaire (including 14 close-ended questions), and an employee safety and health questionnaire (including 20 close-ended questions) were used. All statistical analyses were done using SPSS version 20.0. Results: Based on the results obtained, "human resource management", "recruitment and employment rate", "training and development", "performance evaluation", "service reward (compensation for services)", "working conditions", "training and development", and "performance evaluation" variables all had a significant positive correlation with "employee safety and health" variable. Conclusion: In general, to strengthen safety and health performance in organizations, it is recommended that organizational management pay attention to improving employees' internal motivation to implement safety issues by holding training courses, providing appropriate safety tools and equipment, strengthening teamwork, and creating a group safety culture. http://jehe.abzums.ac.ir/article-1-1111-en.pdf 2025-07-16 134 157 10.61882/jehe.13.2.134 Human resource management Safety Employee health Job satisfaction Kermanshah Behnam Nazari 1 M.Sc. in Health, Safety & Environment, Department of Environmental Science, El.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran AUTHOR https://orcid.org/0009-0005-5406-9286 Soheil Sobhanardakani s_sobhan@iau.ac.ir 2 Ph.D. in Environmental Science, Professor in Environmental Science, Department of the Environment, Ha.C., Islamic Azad University, Hamedan, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-6038-0514 Nargess Kargari 3 Ph.D. in Environmental Science, Assistant Professor in Environmental Science, Department of the Environment, Tak.C., Islamic Azad University, Takestan, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0003-0622-995X

OTHERS_CITABLE مقدمه: اولویت‌بندی مناطق برای شناسایی پتانسیل بهره‌برداری از منابع آب با پتانسیل آلودگی یک پروسه‌ی تصمیم‌گیری پیچیده است که باید با مطالعه‌ شرایط مختلف منطقه صورت گیرد. لذا به‌منظور مدیریت منابع آب، بایستی یک روش تصمیم­گیری بهینه برای توسعه و استعدادیابی مناطق مستعد آلودگی در آینده انتخاب گردد. در مطالعه حاضر، اولویت­بندی بر اساس پتانسیل آلودگی در منابع آب­ زیرزمینی آبخوان خرم­آباد مدنظر قرار گرفت. مواد و روش‌ها: در این مطالعه نقشه­ کاربری اراضی با استفاده از تصاویر سنجنده­  OLIلندست ۸ تهیه شد. همچنین در مراحل مختلف تهیه نقشه کاربری اراضی حوضه خرم­‌آباد و بررسی صحت نقشه‌­های پیش‌بینی‌شده، از نرم­‌افزارهای ArcGIS 10.3 وEnvi 5.3  بهره گرفته‌شده است. پارامترهای مختلف در چاه‌های خرم‌آباد جمع‌آوری و محاسبه شدند و بر اساس اهمیت در ایجاد پتانسیل آلودگی وارد الگوریتم­‌های بوردا و چانه‌زنی شدند. سپس ازنظر پارامترهای بررسی‌شده امتیازبندی شدند. نتایج: با استفاده از دو الگوریتم بوردا و چانه‌زنی در تئوری بازی، مؤثرترین پارامترها در چاه‌ها و نیز بحرانی‌ترین منابع ازنظر پتانسیل آلودگی مشخص شدند. با اجرای روش امتیازدهی بوردا پارامترهای کربنات با امتیاز ۱۷۹/۵، فسفات با امتیاز ۱۳۵/۵ و نسبت جذب سدیم با امتیاز ۱۳۰/۵ مؤثرترین پارامترها بودند. با اجرای الگوریتم چانه‌زنی پارامترهای کربنات، کلر و سولفات مؤثرترین پارامترها بودند. نتیجه‌گیری: درنهایت، اولویت‌­بندی منابع آب با هر دو روش ارائه شد که در روش بوردا برای چاه سراب یاس، علی‌­آباد و بلیلوند در اولویت نخست قرار داشته است. تئوری بازی به‌عنوان راه‌حلی چندبعدی در زمینه‌های مختلف تصمیم‌گیری استفاده‌شده است و در نهایت، رویکردی مدیریتی و جامع را ارائه می‌دهد. http://jehe.abzums.ac.ir/article-1-1102-fa.pdf 2025-07-16 158 178 10.61882/jehe.13.2.158 تئوری بازی پتانسیل آلودگی چاه‌های خرم‌آباد پارامتر Background: A complex decision-making process that has to be done by examining several regional circumstances, giving priority to places for determining the possibility of using water resources with pollution potential. Therefore, managing water resources calls for the choice of the best decision-making technique for the growth and possible evaluation of areas vulnerable to future pollution. The current study looked at priority depending on pollution potential in the Khorramabad aquifer's groundwater resources. Materials and Methods: Landsat 8 OLI sensor imagery was used to create a land use map for this study.  Moreover, ArcGIS 10.3 and Envi 5.3 tools were used at several phases of creating the Khorramabad basin landuse map and validating the accuracy of the forecasted maps.  Various Khorramabad well parameters were gathered and computed; depending on their relevance in generating pollution potential, they were input into the Borda and bargaining algorithms. They were then scored according to the parameters investigated. Results: The two algorithms, Borda and bargaining, used inside game theory helped to find the most efficient parameters in the wells as well as the most important pollution possible sources. The most efficient parameters were those of carbonate with a score of 179.5, phosphate with a score of 135.5, and sodium adsorption ratio (SAR) with a score of 130.5, all of which were derived from the Borda scoring approach. The most successful parameters were carbonate, chloride, and sulfate by means of the bargaining algorithm. Conclusion: Finally, the prioritization of water resources was presented using both methods; in the Borda approach, the Sarab Yas, Aliabad, and Balilvand wells had top priority. Game theory has been applied as a multi-dimensional solution in numerous decision-making sectors and eventually delivers a complete and managerial approach. http://jehe.abzums.ac.ir/article-1-1102-en.pdf 2025-07-16 158 178 10.61882/jehe.13.2.158 Game Theory Pollution Potential Khorramabad wells Parameter Mahsa Hasanvand 1 Student Research Committee, Lorestan University of Medical Sciences, Khorramabad, Iran AUTHOR https://orcid.org/0009-0006-3098-5420 Ali Haghizadeh Haghizadeh.a@lu.ac.ir 2 Professor, Department of Watershed Management Engineering, Faculty of Natural Resources, Lorestan University, Khorramabad, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-0928-827X Bahram kamarehei 3 Professor, Environmental Health Research Center, Department of Environmental Health, School of Health and Nutrition, Lorestan University of Medical Sciences, khorramabad, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-9908-2100 Leila Ghasemi 4 Department of Watershed Management Engineering, Faculty of Natural Resources, Lorestan University, Khorramabad, Iran AUTHOR https://orcid.org/0009-0007-0588-7463

OTHERS_CITABLE زمینه و هدف: آرایشگاه یکی از مهم‌ترین اماکن عمومی بوده که توجه به موازین بهداشتی در آن اهمیت دارد چرا که عدم رعایت مسائل بهداشتی و انجام فعالیت‌های غیراصولی مانند تاتو و خالکوبی، یک تهدید بالقوه برای سلامتی افراد جامعه محسوب می‌شود. محل آرایشگاه را مکانی تعریف می‌کنند که در آن تنها اقداماتی در جهت زیبایی و آرایش انجام می‌شود و افراد شاغل در آن به هیچ عنوان حق دخالت در امور پزشکی را ندارند. در این پژوهش به وضعیت بهداشت محیط آرایشگاه‌های زنانه شهر دهلران از توابع استان ایلام پرداخته شده‌است. مواد و روش‌ها: مطالعه به صورت توصیفی_مقطعی به روش سرشماری از همه‌ آرایشگاه‌های زنانه شهر دهلران انجام شد. جمع‌آوری داده با استفاده از چک‌لیست بازرسی بهداشتی از آرایشگاه‌های زنانه، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با کد فرم ۱۴۲/۹۲۰۳۱۸ مرکز سلامت محیط و کار صورت گرفت. تکمیل چک‌لیست با همکاری کارشناس بهداشت محیط با روش مشاهده مستقیم صورت گرفت. پس از تکمیل چک‌لیست مربوطه، اطلاعات بدست آمده با استفاده از نرم افزار Excel مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که از ۷۲ آرایشگاه مورد بررسی، ۲۳/۶۱ درصد آرایشگاه‌ها از نظر وضعیت بهداشت ساختمان فاقد تهویه مناسب، ۳۱/۹۴ درصد فاقد جعبه کمک‌های اولیه بودند. از نظر بهداشت فردی ۳۳/۳۳ درصد آرایشگران فاقد کارت بهداشت، ۴۱/۶۷ درصد فاقد گواهینامه آموزش بهداشت عمومی و  ۳۸/۸۹ درصد فاقد لباس کار مناسب بودند. نتیجه‌گیری: در این مطالعه بیشترین مطابقت با آیین نامه مربوط به بخش وضعیت بهداشت ساختمان بود و نواقصی در بهداشت فردی آرایشگران و بهداشت ابزار و تجهیزات وجود داشت که با نظارت‌های بهداشتی بیشتر توسط بازرسان بهداشت محیط می‌تواند در بهبود وضعیت آرایشگاه موثر باشد. http://jehe.abzums.ac.ir/article-1-1116-fa.pdf 2025-07-16 179 188 10.61882/jehe.13.2.179 بهداشت محیط آرایشگاه زنانه شهرستان دهلران ایلام Background: A hair salon is one of the most vital public spaces where attention to hygiene standards is essential. Neglecting hygiene issues and engaging in unprofessional activities, such as tattoos and body art, poses a potential threat to the health of community members. A salon is defined as a place where only beauty and grooming activities are performed, and the staff working there have no right to interfere in medical matters whatsoever. This study examines the hygiene conditions of women's beauty salons in Dehloran, located in Ilam Province. Materials and Methods: The study was conducted descriptively and cross-sectionally using a census method that included all women's hair salons in the city of Dehloran. Data collection utilized the women's beauty salon health inspection checklist from the Ministry of Health, Treatment, and Medical Education, with form code 920318/142 from the Center for Health, Environment, and Work. The checklist was completed in collaboration with an environmental health expert using direct observation methods. After finalizing the checklist, the collected data were analyzed with Excel software. Results: The findings indicated that of the 72 salons surveyed, 23.61% lacked proper ventilation for building hygiene, while 31.94% did not have first aid kits. Regarding personal hygiene, 33.33% of hairdressers were without health cards, 41.67% lacked certifications for public health training, and 38.89% did not have appropriate work uniforms. Conclusion: In this study, the highest compliance with regulations was observed in the building hygiene section, while deficiencies were noted in the personal hygiene of hairdressers as well as the hygiene of tools and equipment. Increasing health inspections by environmental health inspectors could effectively improve salon conditions. http://jehe.abzums.ac.ir/article-1-1116-en.pdf 2025-07-16 179 188 10.61882/jehe.13.2.179 Environmental health Women's hair salon Dehloran County Ilam Anis Aghaei 1 Student Research Committee, Ilam University of Medical Sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0009-0003-1016-5167 Masoumeh Mirzaei 2 Master's student, Department of Environmental Health Engineering, School of Public Health, Ilam University of Medical Sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0009-0004-3297-9492 Mohammad Darvishmotevalli 3 Health, Safety, and Environment Research Center, Alborz University of Medical Sciences, Karaj, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0003-4587-517X Sajad Mazloomi sajad.mazloomi@yahoo.com 4 Health and Environment Research Center, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-6638-9915

OTHERS_CITABLE زمینه و هدف: در سال‌های اخیر، مدیریت و تصفیه آب خاکستری به یکی از چالش‌های مهم محیط‌زیستی تبدیل شده است. وجود آلاینده‌های غیرقابل تجزیه بیولوژیکی در آب خاکستری، روش‌های متداول تصفیه را ناتوان از دستیابی به استانداردهای زیست‌محیطی می‌کند. هدف این مطالعه، ارزیابی کارایی تلفیق فرآیندهای جذب سطحی با نانوذرات Fe₃O₄ و اکسیداسیون UV/H₂O₂ در حذف آلاینده‌های آب خاکستری است. مواد و روش‌ها: در این مطالعه، نمونه آب خاکستری ابتدا تحت فرآیند جذب سطحی با نانوذرات Fe₃O₄ در شرایط بهینه شامل ۵=pH، زمان تماس ۴۰ دقیقه و غلظت ۱/۲ گرم بر لیتر قرار گرفت. پس از آن، مرحله اکسیداسیون UV/H₂O₂ جهت افزایش راندمان حذف آلاینده‌های مقاوم اعمال شد. یافته‌ها: نتایج نشان دادند که فرآیند جذب سطحی به تنهایی قادر به حذف ۵۷٪ COD، ۳۶٪  BOD، ۷/۵٪TKN و ۶۰٪ TP است. با اضافه کردن اکسیداسیون شیمیایی، راندمان حذف COD به بیش از ۹۰٪ افزایش یافت. تغییرات pH تنها تأثیر جزئی بر حذف فسفات و نیترات داشت، اما pH در محدوده  ۴ تا ۵، عملکرد بهتری در حذف COD مشاهده شد.  افزایش غلظت H₂O₂ تا ۷ میلی مولار راندمان اکسیداسیون را بهبود بخشید، اما مقادیر بالاتر اثر محسوسی نداشتند. نتیجه‌گیری: تلفیق فرآیندهای جذب سطحی و اکسیداسیون پیشرفته می‌تواند محدودیت‌های روش‌های مرسوم را در تصفیه آب خاکستری برطرف کند. این رویکرد نوآورانه با کارایی بالا و هزینه‌های عملیاتی مناسب، می‌تواند الگویی پایدار برای مدیریت آب خاکستری در شرایط شهری و صنعتی مطرح شود. http://jehe.abzums.ac.ir/article-1-1106-fa.pdf 2025-07-16 189 203 10.61882/jehe.13.2.189 آب اکسیژنه اکسیداسیون بیولوژیکی تصفیه خاکستری فرابنفش Background: In recent years, the management and treatment of greywater have become critical environmental challenges due to the presence of non-biodegradable pollutants that conventional wastewater treatment methods fail to fully remove. This study aims to evaluate the efficiency of a hybrid approach combining adsorption using iron oxide nanoparticles (Fe₃O₄) and advanced chemical oxidation with UV/H₂O₂ for greywater treatment. Materials and Methods: Greywater samples were first treated with Fe₃O₄ nanoparticles under optimized conditions: pH=5, contact time of 40 minutes, and adsorbent dosage of 1.2 g/L. Subsequently, UV/H₂O₂ oxidation was applied to enhance removal efficiency. Results: Adsorption alone achieved removal efficiencies of 57% for COD, 36% for BOD, 7.5% for TKN, and 60% for TP. Following UV/H₂O₂ oxidation, COD removal increased to over 93%, reducing residual COD to 12.1 mg/L. The process showed optimal performance at lower pH levels 4 to 5, while H₂O₂ concentrations up to 7 mM improved oxidation efficiency without significant enhancement beyond this level. Conclusion: The integration of physical adsorption and advanced oxidation not only overcomes the limitations of conventional methods but also meets environmental discharge standards. With high efficiency and relatively low operational costs, this dual-stage method offers a sustainable solution for greywater management in urban and industrial settings. http://jehe.abzums.ac.ir/article-1-1106-en.pdf 2025-07-16 189 203 10.61882/jehe.13.2.189 greywater hydrogen peroxide ultraviolet treatment oxidation SBR Saeid Govahi 1 Department of Water Sciences, Sho.C., Islamic Azad University, Shoushtar, Iran AUTHOR https://orcid.org/0009-0008-8702-0181 Ehsan Derikvand Ehsan.Derikvand@iau.ac.ir 2 Research Center for Water Science and Environmental, Department of Water Sciences, Sho.C., Islamic Azad University, Shoushtar, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0001-7449-286X Saeb khoshnavaz 3 Research Center for Water Science and Environmental, Department of Water Sciences, Sho.C., Islamic Azad University, Shoushtar, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0003-1141-5714 Mohsen Solimani Babarsad 4 Research Center for Water Science and Environmental, Department of Water Sciences, Sho.C., Islamic Azad University, Shoushtar, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-6676-0323 Iman Parseh iparseh65@behums.ac.ir 5 Department of Environmental Health Engineering, Behbahan Faculty of Medical Sciences, Behbahan, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0001-5867-1171

OTHERS_CITABLE زمینه و هدف: مساجد جزء اماکن عمومی هستند. همانند سایر اماکن مشابه به دلیل مراجعه گروه‌های مختلف مردم رعایت موازین بهداشتی در آن‌ها ضروری است. عدم رعایت بهداشت، مساجد را به کانونی برای انتشار عوامل بیماری‌زا تبدیل می‌کند و سلامت عموم مردم را به خطر می‌اندازد. هدف از این تحقیق بررسی وضعیت بهداشت محیط مساجد شهر ایوان در سال ۱۴۰۲ بود. مواد و روش‌ها: این مطالعه یک بررسی توصیفی- مقطعی بود. جامعه‌آماری این مطالعه، کلیه مساجد شهر ایوان به تعداد ۱۰ باب می‌باشند، که به ‌صورت سرشماری مورد بررسی قرار گرفتند. در این مطالعه از چک‌لیست استاندارد طراحی شده بازرسی مساجد مورد تایید وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی استفاده شد و اطلاعات لازم جمع‌‌آوری‌ شد. جهت‌ تکمیل‌ چک‌لیست‌ مذکور، از طریق بررسی پرونده‌های بهداشتی مساجد در مراکز بهداشت استفاده گردید. در نهایت‌ برای‌ تجزیه‌ و تحلیل‌ داده‌ها از نرم افزار Excel استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که مساجد شهر ایوان از نظر رعایت بهداشت فردی، ابزار و تجهیزات و ساختمان به ترتیب ۳۰، ۸۰ و ۸۰ درصد مطابق با آیین‌نامه می‌باشند. بطور کلی ۶۰ درصد پارامترهای مساجد مورد بررسی با چک‌لیست تطابق داشتند و دارای امتیاز بالای ۷۵ بودند. نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج این پژوهش، افزایش بازدید کارشناسان بهداشت محیط، آموزش خادمین مساجد و نمازگزاران، استفاده از ظرفیت خیرین جهت تهیه برخی اقلام بهداشتی و یا اصلاح ساختمان مساجد، می‌تواند در بهبود وضعیت بهداشتی مساجد بسیار موثر باشد. http://jehe.abzums.ac.ir/article-1-1117-fa.pdf 2025-07-16 204 214 10.61882/jehe.13.2.204 بهداشت محیط اماکن عمومی مساجد Background: Mosques are public places. Like other similar places, it is essential to observe hygiene standards there due to the visits of various groups of people. Failure to observe hygiene standards turns mosques into a breeding ground for the spread of pathogens and endangers the health of the general public. The purpose of this research was to investigate the environmental health status of mosques in the city of Eyvan in 2023. Materials and Methods: This study was a descriptive cross-sectional study. The statistical population of this study was all 10 mosques in the city of Eyvan, which were surveyed as a census. In this study, a standard checklist designed for mosque inspection approved by the Ministry of Health and Medical Education was used, and the necessary information was collected. In order to complete the aforementioned checklist, the health records of mosques in health centers were reviewed. Finally, Excel software was used to analyze the data. Results: The results showed that the mosques in Eyvan city were 30, 80, and 80 percent compliant with the regulations in terms of personal hygiene, tools and equipment hygiene, and building hygiene, respectively. Overall, 60% of the parameters of the mosques under review matched the checklist and scored above 75. Conclusion: According to the results of this study, increasing the supervision of environmental health experts, training mosque attendants and worshipers, and using the capacity of donors to provide some hygiene items or improve mosque buildings can be very effective in improving the health status of mosques. http://jehe.abzums.ac.ir/article-1-1117-en.pdf 2025-07-16 204 214 10.61882/jehe.13.2.204 Environmental health public places mosques Anis Aghaei 1 Student Research Committee, Ilam University of Medical Sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0009-0003-1016-5167 Arasteh Rostami 2 Student Research Committee, Ilam University of Medical Sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0009-0003-4399-8296 Mohammad Darvishmotevalli 3 Health, Safety, and Environment Research Center, Alborz University of Medical Sciences, Karaj, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0003-4587-517X Sajad Mazloomi sajad.mazloomi@yahoo.com 4 Health and Environment Research Center, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-6638-9915

OTHERS_CITABLE زمینه و هدف: منطقه ویس در استان خوزستان یکی از مناطق مهم کشاورزی در شمال شرق اهواز می باشد که محصولات مختلف سبزیجات، صیفی­‌جات و غلات در مزارع آن کشت می­‌گردد. پژوهش حاضر در پاییز سال ۱۴۰۳ با هدف ارزیابی وضعیت عناصر بالقوه سمی در خاک مزارع کشاورزی شهر ویس انجام شد. مواد و روش­ها: در این تحقیق ۸۰ نمونه از خاک‌­های سطحی مزارع کشاورزی منطقه ویس در شمال شرق اهواز نمونه‌­برداری شد. برای سنجش فلزات از دستگاه جذب اتمی ـ پلاسما ICP-AES مدل Varian 710-ES ساخت شرکت اجیلنت آمریکا استفاده شد. یافته­ها: میانگین فاکتور آلودگی، درجه آلودگی، درجه آلودگی اصلاح شده و شاخص بار آلودگی عناصر باقوه سمی در خاک‌­های سطحی مزارع کشاورزی شهر ویس شمال شرق کلانشهر اهواز ۱/۴۶، ۱۴/۴۱، ۲/۴۰ و ۱/۲۳ بود. همچنین شاخص آلودگی نمرو و شاخص خطر زیستی عناصر باقوه سمی ۵/۱۹ و ۲۶۰/۰۵ محاسبه شدند. بالاترین شاخص خطر سرطان­زایی عناصر باقوه سمی خاک های سطحی مربوط به فلز کروم برای کودکان (۱-۱۰×۱/۵۲) و بزرگسالان (۲-۱۰×۴/۷۹) به دست آمد. پایین­‌ترین شاخص خطرسرطان زایی برای بزرگسالان مربوط به فلز کادمیوم (۳-۱۰×۹/۲۰) و برای کودکان مربوط به فلز آرسنیک (۲-۱۰×۹) بود. نتیجه­گیری: مقادیر شاخص های فاکتور آلودگی، زمین انباشتگی و خطر بوم شناسی نشان داد که خاک مناطق مورد مطالعه به عناصر بالقوه سمی آلودگی دارند. ارزیابی شاخص خطر غیرسرطان­زایی و شاخص خطر سرطان­زایی  عناصر بالقوه سمی خاک‌­های سطحی مزارع کشاورزی شهر ویس شمال شرق نشان داد که عناصر کادمیوم، سرب، آرسنیک، مس، روی و کروم برای سلامتی انسان مشکلی ایجاد نمی کنند. http://jehe.abzums.ac.ir/article-1-1118-fa.pdf 2025-07-16 215 232 10.61882/jehe.13.2.215 آلودگی مزارع کشاورزی عناصر بالقوه سمی ریسک سلامت انسان مخاطره بوم شناسی Background: The Veys region in Khuzestan Province is one of the important agricultural regions in the northeast of Ahvaz, where various vegetables, herbs, and grains are grown in its fields. The present study was conducted in the autumn of 2024 with the aim of evaluating the status of potentially toxic elements in the soil of agricultural fields in the city of Veys. Materials and Methods: In this study, 80 samples were taken from the surface soils of agricultural fields in the Veys region in the northeast of Ahvaz. A Varian 710-ES ICP-AES atomic absorption-plasma device manufactured by Agilent, USA, was used to measure metals. Results: The average Cf, Cdeg, mCd and PLI of toxic elements in the surface soils of agricultural fields in the city of Veys, northeast of the Ahvaz metropolis were 1.46, 14.41, 2.40 and 1.23. Also, the NIPI and the Er index of toxic elements were calculated to be 5.19 and 260.05. The highest carcinogenic risk index of toxic elements in the surface soils was obtained for chromium metal for children (1.52×10-1) and adults (4.79×10-2). The lowest carcinogenic risk index for adults was for cadmium metal (9.20×10-3) and for children it was for arsenic metal (9×10-2). Conclusion: The values ​​of Cf, Igeo and Er showed that the soils of the studied areas are contaminated with potentially toxic elements. Evaluation of the non-carcinogenic risk index and carcinogenic risk index of potentially toxic elements of surface soils of agricultural fields in the northeastern city of Weiss showed that the elements Cd, Pb, As, Cu, Zn and Cr do not pose a problem for human health. http://jehe.abzums.ac.ir/article-1-1118-en.pdf 2025-07-16 215 232 10.61882/jehe.13.2.215 Pollution of agricultural fields potentially toxic elements human health risk ecological hazard khoshnaz Payandeh Khpayandeh@iau.ac.ir 1 Department of Soil Science, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-1097-8104 Mehdi Forouzanfar 2 Department of Electrical Engineering, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-6440-5731 Ana Pinarelli 3 Department of Mechanical, Energy and Management Engineering, University of Calabria, Cosenza, Italy AUTHOR https://orcid.org/0000-0001-6720-9894 Ahad Nazarpour 4 Department of Geology, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-1616-5278 Mohammad Velayatzadeh 5 4 Young Researchers and Elites Club, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-8981-4646 Vahid Mirahi 6 Department of Electrical Engineering, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran AUTHOR https://orcid.org/0009-0006-0308-4766

OTHERS_CITABLE زمینه و هدف: حضور آلاینده‌های آلی در منابع آب تهدیدی جدی برای سلامت انسان هستند. فرایند تجزیه فتوکاتالیستی روشی نوین برای حذف کارآمد این آلاینده­‌های در تصفیه آب به شمار می‌­رود. هدف از این مطالعه بررسی فرایند فتوکاتالیستی با استفاده از نانو ذرات اکسید روی/مولیبدن تثبیت شده بر روی سفال در حذف مواد آلی از آب بود. مواد و روش­‌ها: این مطالعه به صورت تجربی با استفاده از یک رآکتور آزمایشگاهی به حجم ۱ لیتر و مجهز به یک همزن، سه صفحه سفالی پوشش داده شده با نانوذرات و ۵ عدد لامپ UV به صورت ناپیوسته انجام شد. نانوذرات اکسید روی و اکسید روی/مولیبدن به روش هیدروترمال سنتز شدند و با استفاده از آنالیزهای SEM، XRD و FTIR مشخصه‌یابی شدند. در این تحقیق اثر پارامترهای عملیاتی شامل غلظت‌های اولیه­ مواد آلی، زمان تماس، درصد آلایش، مقدار کاتالیست، شدت تابش و pH مورد بررسی قرار گرفته است. یافته ها: نتایج نشان داد که در فرایند مورد بررسی با افزایش pH از ۳ تا ۱۱ و غلظت اولیه مواد آلی از ۱۰ تا ۸۰ میلی گرم بر لیتر راندمان حذف مواد آلی به ترتیب ۵۳/۷ و ۶۵/۵ درصد کاهش یافته است ولی با افزایش مقدار نانوذرات از ۲ تا ۸ میلیگرم بر سانتیمتر مربع، زمان تماس از ۱۰ تا ۱۲۰ دقیقه، مقدار آلایشگر از ۰/۵ تا ۲ درصد و شدت تابش از ۰/۰۷۵ تا ۰/۲۶۵ وات بر متر مربع  راندمان حذف مواد آلی به ترتیب ۳۳/۹۳، ۵۲/۴۵، ۱۱/۷ و ۴۲/۰۲ درصد افزایش یافته است. به ­علاوه نتایج نشان داد که در شرایط یکسان کارایی فرایند فتوکاتالیستی برای حذف مواد آلی با استفاده از نانوکاتالیست اکسید روی/مولیبدن ۲۲/۹۷ درصد بیشتر از کارایی این فرایند با استفاده از نانوکاتالیست اکسید روی به تنهایی است. نتیجه گیری: با توجه به یافته­‌های این تحقیق می­‌توان بیان نمود که استفاده از فرایند تجزیه  فتوکاتالیستی با استفاده از نانوذرات اکسید روی/ مولیبدن روشی کارآمد برای حذف آلاینده­‌های آلی در آب می‌­باشد. http://jehe.abzums.ac.ir/article-1-1120-fa.pdf 2025-07-16 233 250 10.61882/jehe.13.2.233 تجزیه فتوکاتالیستی اکسید روی مولیبدن مواد آلی طبیعی سفال آلایش Background: The presence of organic pollutants in water resources is a serious threat to human health. The photocatalytic degradation process is a novel method for the efficient removal of these pollutants in water purification. The purpose of this study is to investigate the effect of photocatalytic process using molybdenum/zinc oxide nanoparticles immobilized on clay plates for removing organic matter in water. Materials and Method: This study was carried out experimentally using a laboratory reactor with a volume of 1 liter and equipped with a stirrer, three clay plates coated with nanoparticles  and 5 UV lamps in a discontinuous manner. Zinc oxide and zinc oxide/molybdenum nanoparticles were synthesized by hydrothermal method and characterized by SEM, XRD and FTIR analysis. The effect of operating parameters including initial concentrations of humic acid, contact time, dopant percentage, amount of catalyst, radiation intensity and pH on the removal efficiency of organic matter was investigated. Results: The results showed that with an increase in pH from 3 to 11 and initial concentration of humic acid from 10 to 80 mg/L the efficiency of organic matter removal decreased by 53.7 and 65.5% respectively, but with an increase in the amount of nanoparticles from 2 to 8 mg/cm2, contact time from 10 to 120 minutes, dopant from 0.5 to 2% and radiation intensity from 0.75 to 0.265 w/m2, the efficiency of organic matter removal increased by 33.93, 52.45, 11.7 and 42.02% respectively. In addition, the results showed that under the same conditions, the efficiency of the photocatalytic process for removing organic matter using Mo/ZnO is 22.97% higher than the efficiency of this process with pure ZnO. Conclusion: According to the findings of this research, it can be stated that the use of photocatalytic degradation process using molybdenum/zinc oxide nanoparticles is an efficient method to removing organic pollutants in water. http://jehe.abzums.ac.ir/article-1-1120-en.pdf 2025-07-16 233 250 10.61882/jehe.13.2.233 Photocatalytic degradation ZnO molybdenum Organic matter Clay plate doping Reza Rezaee 1 Environmental Health Research Center, Research Institute for Health Development, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0003-2314-6697 Mahdi Safari Safari.m.eng@gmail.com 2 Environmental Health Research Center, Research Institute for Health Development, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0003-0347-9283 Shahla Yosefi 3 Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran AUTHOR https://orcid.org/0009-0005-5277-3800 Shadieh Mohammadi 4 Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-0711-4305