1400 9 1 34 144

ارزیابی کیفی منابع آب زیرزمینی دشت اسدآباد با استفاده از شاخص‌های WQI، Cd، HPI، HEI، PoS و MI در سال 1397 Qualitative Assessment of Groundwater Resources of Asadabad Plain using WQI, Cd, HPI, HEI, PoS and MI Indices in 2018 1 1 زمینه و هدف: با توجه به گسترش شهرنشینی، افزایش جمعیت، توسعه کشاورزی و صنعتی شدن در جهان کیفیت منابع آب زیرزمینی روبه کاهش است. از این‌رو، برای حفظ سلامت عمومی، ارزیابی کیفی منابع آب زیرزمینی از اهمیت بالایی برخوردار است. لذا، این مطالعه با هدف ارزیابی کیفی منابع آب زیرزمینی دشت اسدآباد به فلزات سنگین با استفاده از شاخص‌های کیفی آب در سال 1397 انجام یافت. مواد و روش‌ها: در این پژوهش توصیفی- مقطعی، 120 نمونه آب زیرزمینی از 20 ایستگاه در فصول بهار و تابستان به‌روش مرکب برداشت و مقادیر دما، pH و EC آن‌ها در محل اندازه‌گیری شد. محتوی پارامترهای فیزیکوشیمیایی نمونه‌ها بعد از مراحل آماده‌سازی آزمایشگاهی طبق روش استاندارد و محتوی فلزات سنگین در نمونه‌ها نیز به‌ روش طیف‌سنجی نوری پلاسمای جفت‌ شده القایی (Inductively Coupled Plasma-Optical Emission Spectrometry: ICP-OES) خوانده شد. پردازش آماری نتایج نیز با استفاده از نرم‌افزار SPSS انجام یافت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که، میانگین غلظت سدیم، فسفات، کلر، کلسیم، منیزیوم و نیترات (میلی‌گرم در لیتر) در نمونه‌های فصل بهار به‌ترتیب برابر با 8/21، 230/0، 170/0،0/69، 1/21 و 3/19 و در فصل تابستان نیز به‌ترتیب برابر با 14/8، 190/0، 160/0، 3/75، 6/15 و 8/19 بوده است. همچنین، میانگین غلظت عناصر آرسنیک، آهن، روی، سرب، کادمیم، کروم، مس، منگنز و نیکل (میکروگرم در لیتر) در نمونه‌های فصل بهار به‌ترتیب برابر با 10/5، 61/1، 970/0، 82/7، 230/0، 25/1، 58/3، 360/0 و 30/1 و در فصل تابستان نیز به‌ترتیب برابر با 4/21، 62/1، 24/1، 63/7، 200/0، 00/1، 73/6، 430/0 و 01/1 بوده است و به‌جز در مورد عنصر آرسنیک در نمونه‌های فصل تابستان، میانگین غلظت همه عناصر در نمونه‌های هر دو فصل کوچک‌تر از حداکثر غظت مجاز سازمان بهداشت جهانی برای شرب بود. علاوه ‌‌بر آن، شاخص کیفیت آب (WQI)، شاخص آلودگی (Cd)، شاخص آلودگی فلزات سنگین (HPI)، شاخص ارزیابی فلزات سنگین (HEI)، شاخص کیفی (PoS) و  شاخص فلزات سنگین (MI) در فصل بهار با مقادیر 2/18، 53/7-، 86/9، 64/1، 298 و 64/1 به‌ترتیب بیان‌گر سطح کیفی "عالی و بسیار خوب"، "آلودگی کم"، "آلودگی اندک"، "آلودگی کم"، "آلودگی اندک" و "تحت تأثیر اندک" و در فصل تابستان نیز با مقادیر 9/17، 94/5-، 86/9، 05/3، 602، 05/3 به‌ترتیب بیان‌گر سطح کیفی "عالی و بسیار خوب"، "آلودگی کم"، "آلودگی اندک"، "آلودگی کم"، "آلودگی زیاد" و "تحت تأثیر متوسط" بود. نتیجه‌گیری: هرچند فقط میانگین مقادیر عنصر آرسنیک در نمونه‌های فصل تابستان بیش‌تر از حد مجاز بود، ولی مدیریت استفاده از نهاده‌های کشاورزی همچون انواع آفت‌کش‌ها، کودهای شیمیایی و آلی، فاضلاب‌ شهری که با آلودگی خاک و منابع آب سطحی عامل تهدیدکننده کیفیت منابع آب زیرزمینی منطقه مورد مطالعه هستند، توصیه می‌شود. 2 Nowadays, the increase in population growth rate and followed by anthropogenic activities such as urbanization, industrialization, mining and agriculture practices continuously increase the amount of heavy metals in the environment especially groundwater resources. Therefore, qualitative assessment of groundwater resources is of great importance for maintaining public health and for this reason, this study was conducted to qualitative assessment of groundwater resources of Asadabad Plain using WQI, Cd, HPI, HEI, PoS and MI indices in 2018. Materials & Methods: In this descriptive cross-sectional study, 120 groundwater samples were collected from 20 stations in the spring and the summer seasons and their temperature, pH and EC values were measured on-site. In the laboratory, the values of physicochemical parameters were determined according to the standard methods. Also, the content of heavy metals was determined using inductively coupled plasma-optical emission spectrometry (ICP-OES). All statistical analyses were performed using SPSS software. Results: The results showed that the average concentrations of Na, PO4-, Cl-, Ca, Mg and NO3- (mg/L) in samples of the spring season were 21.8, 0.230, 0.170, 69.0, 21.1 and 19.3, respectively; and in the summer season were 8.14, 0.190, 0.160, 75.3, 15.6 and 19.8, respectively. Also, the average concentrations of As, Fe, Zn, Pb, Cd, Cr, Cu, Mn and Ni (μg/L) in samples of the spring season were 5.10, 1.61, 0.970, 7.82, 0.230, 1.25, 3.58, 0.360, and 1.30; and in the summer season were 21.4, 1.62, 1.24, 7.63, 0.200, 1.00, 6.73, 0.430, and 1.01, respectively, and except for As in samples of the summer season, the average concentrations of all elements in groundwater samples of both seasons were lower than the maximum permissible concentration (MPC) established by WHO for drinking water. In addition, water quality index (WQI), pollution index (Cd), heavy metal pollution index (HPI), heavy metal evaluation index (HEI), quality index (PoS) and heavy metal index (MI) of samples of the spring season with values of 18.2, -7.53, 9.86, 1.64, 298 and 1.64, respectively, indicate the quality of groundwater were categorized in "excellent and very good", "low pollution", "low pollution", "low pollution", "low pollution" and " slightly affected" classes and in the summer season with values ​​of 17.9, -5.94, 9.86, 3.05, 602, 3.05, respectively, were categorized in "excellent and very good", "low pollution", "low pollution", "low pollution", "high pollution" and "moderately affected" classes. Conclusion: Although only the average values of As in groundwater samples of the summer season were higher than the MPC, management of the use of agricultural inputs such as pesticides, chemical and organic fertilizers and municipal wastewater for irrigation to maintain the quality of groundwater resources of the study area is recommended. 1 21 2021/11/7 1400/8/16 2021/12/18 1400/9/27 آزاده قبادی A. Ghobadi دانش‌آموخته دکترای تخصصی محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران ایران مهرداد چراغی M. Cheraghi دکترای تخصصی علوم محیط‌زیست، دانشیار گروه محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران ایران سهیل سبحان ‌‌اردکانی S. Sobhanardakani دکترای تخصصی علوم محیط‌زیست، استاد گروه محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران ایران بهاره لرستانی B. Lorestani دکترای تخصصی علوم محیط‌زیست، دانشیار گروه محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران ایران Aquifer Heavy metals Drinking water Water quality Anthropogenic activities حوزه آبخیز فلزات سنگین آب آشامیدنی کیفیت آب فعالیت‌های انسان‌ساخت. 1. Sobhanardakani S, Maànijou M, Asadi H. Investigation of Pb, Cd, Cu and Mg concentrations in groundwater resources of Razan Plain. J Hamadan Univ Med Sci 2015; 21(4): 319-29 (In Persian).##2. Eslami H, Tajik R, Esmaeili M, et al. Assessment of the quality of Rafsanjan drinking water resources using water quality index (WQI) model in 2018: A descriptive study. J Rafsanjan Univ Med Sci 2020; 18(10): 996-85 (In Persian). ##3. Ibrahim MN. Assessing groundwater quality for drinking purpose in Jordan: application of water quality index. J Ecol Eng 2019; 20(3): 101-11.##4. Nazari S, Sobhanardakani S. Assessment of pollution index of heavy metals in groundwater resources of Qaleh Shahin plain (2013-2014). J Kermanshah Univ Med Sci 2015; 19(2): 102-08 (In Persian).##5. Abbasnia A, Yousefi N, Mahvi AH, et al. Evaluation of groundwater quality using water quality index and its suitability for assessing water for drinking and irrigation purposes: Case study of Sistan and Baluchistan province (Iran). Hum Ecol Risk Assess 2019; 25(4): 988-1005.##6. Milovanovic M. Water quality assessment and determination of pollution sources along the Axios/Vardar River Southeastern Europe. Desalination 2007; 213(1): 159-73.##7. Rezaei Raja O, Sobhanardakani S, Cheraghi M. Health risk assessment of citrus contaminated with heavy metals in Hamedan city, potential risk of Al and Cu. Environ Health Eng Manage J 2016; 3(3): 131-5.##8. Sobhanardakani S. Assessing of As, Zn, Pb, Cd, Cr, Cu and Mn contamination in groundwater resources of Razan Plain using water quality pollution indices. J Neyshabur Univ Med Sci 2017; 4(4): 33-45 (In Persian).##9. Sobhanardakani S. Ecological and human health risk assessment of heavy metals content of atmospheric dry deposition, a case study: Kermanshah, Iran. Biol Trace Elem Res 2019; 187(2): 602-10.##10. Sobhanardakani S, Taghavi L, Shahmoradi B, et al. Groundwater quality assessment using the water quality pollution indices in Toyserkan Plain. Environ Health Eng Manage J 2017; 4(1): 21-7.##11. Shafavi F, Sobhanardakani S. Groundwater quality assessment using MI and PoS indices in Razan Watershed Hamedan Iran. Environ Water Eng 2020; 6(3): 258-73 (In Persian).##12. Krishan G, Singh S, Kumar C, et al. Assessment of groundwater quality for drinking purpose by using water quality index (WQI) in Muzaffarnagar and Shamli Districts Uttar Pradesh India. Hydrol Current Res 2016; 7(227): 1-4.##13. Maria-Alexandra H, Roman C, Ristoiu D, et al. Assessing of water quality pollution Indices for hevay metal contamination A study case from Medias City groundwaters. J Agric Sci 2013; 87(3-4): 25-31.##14. Sobhanardakani S. Evaluation of the water quality pollution indices for groundwater resources of Ghahavand Plain, Hamadan Province, Western Iran. Iran J Toxicol 2016; 10(3): 35-40.##15. Yari AR, Sobhanardakani S. Water quality assessment of groundwater resources in Qaleeh Shahin Plain based on Cd and HEI. Int Arch Health Sci 2016; 3(3): 101-06.##16. Sobhanardakani S, Yari AR, Taghavi L, et al. Water quality pollution indices to assess the heavy metal contamination, Case study: Groundwater resources of Asadabad Plain in 2012. Arch Hyg Sci 2016; 5(4): 221-8.##17. Sobhanardakani S, Nazari S. Assessment of Pb and Cd pollution in groundwater resources of Qaleeh Shahin Plain using heavy metal pollution index in 2014. J Health Sys Res 2016; 12(3): 300-06 (In Persian).##18. Aly AA, Al-Omran AM, Alharby MM. The water quality index and hydrochemical characterization of groundwater resources in Hafar Albatin Saudi Arabia. Arab J Geosci 2015; 8(6): 4177-90.##19. Ghobadi A, Cheraghi M, Sobhanardakani S, et al. Groundwater quality modeling using a novel hybrid data-intelligence model based on gray wolf optimization algorithm and multi-layer perceptron artificial neural network a case study in Asadabad Plain Hamedan Iran. Environ Sci Pollut Res doi: 10.1007/s11356-021-16300-4.##20. Sobhanardakani S, Jamali M, Maànijou M. Evaluation of As, Zn, Cr and Mn concentrations in groundwater resources of Razan Plain and preparing the zoning map using GIS. J Environ Sci Technol 2014a; 16(2): 25-38 (In Persian).##21. Sobhanardakani S, Razban SS, Maànijou M. Evaluation of concentration of some heavy metals in ground water resources of Qahavand Plain-Hamedan. J Kermanshah Univ Med Sci 2014b; 18(6): 339-48 (In Persian).##22. Tayebi L, Sobhanardakani S. Monitoring of water quality parameters of Gamasiab River and affecting factors on these parameters. J Environ Sci Technol 2012; 53(2): 37-48 (In Persian).##23. Ghobadi A, Cheraghi M, Sobhanardakani S, et al. Hydrogeochemical characteristics temporal and spatial variations for evaluation of groundwater quality of Hamedan–Bahar Plain as a major agricultural region West of Iran. J Environ Earth Sci 2020; 79: 428.##24. Kumar SK, Rammoham V, Sahayan JD, et al. Assessment of groundwater quality and hydrogeochemistry of Manimuktha River basin Tamil Nadu India. J Environ Monit Assess 2009; 1599: 341-51.##25. Helbling DE, VanBriesen JM. Continuous monitoring of residual chlorine concentrations in response to controlled microbial intrusions in a laboratory-scale distribution system. J Water Res 2008; 42: 3162-72.##26. Edet AE, Offiong OE. Evaluation of water quality pollution indices for heavy metalcontamination monitoring, A case study from Akpabuyo-Odukpani area, Lower Cross River Basin (southeastern Nigeria). GeoJ 2002; 57(4): 295-304.##27. Tziritis E, Panagopoulos A, Arampatzis G. Development of an operational index of water quality (PoS) as a versatile tool to assist groundwater resources management and strategic planning. J Hydrol 2014; 517: 339-50.##28. Al-Hadithi M. Application of water quality index to assess suitability of groundwater quality for drinking purposes in Ratmao–Pathri Rao watershed Haridwar District India. Am J Sci Ind Res 2012; 3(6): 395-402.##29. Logeshkumaran A, Magesh N, Godson PS, et al. Hydro-geochemistry and application of water quality index (WQI) for groundwater quality assessment Anna Nagar part of Chennai City Tamil Nadu India. Appl Water Sci 2015; 5(4): 335-43.##30. Prasanna MV, Praveena SM, Chidambaram S, et al. Evaluation of water quality pollution indices for heavy metal contamination monitoring a case study from Curtin Lake Miri City East Malaysia. J Environ Earth Sci 2012; 67(7): 1987-2001.##31. World Health Organization (WHO). Guidelines for Drinking-Water Quality. Fourth Edition 2011; pp 564.##32. Reza R, Singh G. Heavy metal contamination and its indexing approach for river water. Int J Environ Sci Technol 2010; 7(4): 785-92.##33. Caerio S, Costa MH, Ramos TB, et al. Assessing heavy metal contamination in Sado Estuary sediment an index analysis approach. J Ecol Indicat 2005; 5(2): 155-69.##34. Bahrami F, Dastourani M. Quality assessment of groundwater in the plain of Sarayan using water quality index (WQI). Iran J Irrigat Drain 2019; 4(3): 1064-74 (In Persian).##35. Sobhanardakani S, Tayebi L, Hosseini SV. Health risk assessment of arsenic and heavy metals (Cd, Cu, Co, Pb, and Sn) through consumption of Caviar of Acipenser persicus from Southern Caspian Sea. Environ Sci Pollut Res 2018; 25: 2664-71.##36. Touzandejani M, Soffianian A, Mirghafari N, et al. Assessment of arsenic contamination probability of groundwater in Hamedan-Bahar Basin using geostatistical methods. Water Soil 2017; 31(3): 874-85 (In Persian).##37. Sobhanardakani S, Jafari SM. Assessment of heavy metals (Cu, Pb and Zn) in different tissues of common carp (Cyprinus carpio) caught from Shirinsu Wetland Western Iran. J Chem Health Risk 2014; 4(2): 47-54.##38. Ameh EG, Akpah FA. Heavy metal pollution indexing and multivariate statistical evaluation of hydrogeochemistry of River PovPov in Itakpe ironore mining area Kogi State Nigeria. Adv Appl Sci Res 2011; 2(1): 33-46.##39. Khalaji M, Ebrahimi E, Motaghe E, et al. Water quality assessment of the Zayandehroud Lake using WQI index. Iran Sci Fish J 2016; 25(5): 51-63 (In Persian).##40. Mohammadi M, Mohammadi Ghaleney M, Ebrahimi K. Spatial and temporal variations of groundwater quality of Qazvin Plain. Iran Water Res J 2011; 5(8): 41-52 (In Persian).##41. Hassanzadeh R, Abbasnejad A, Hamzeh MA. Assessment of groundwater pollution in Kerman urban areas. J Environ Stud 2011; 36(56): 101-10 (In Persian).##42. Sakizadeh M. The quality variation of groundwater in Malayer City with an emphasis on the impacts of agricultural land use on the quality of water. Human Environ 2017; 15(1): 25-36 (In Persian).##43. Hosseinpour Moghaddam M, Lashkaripour GR, Dehghan P. Assessing the effect of heavy metal concentrations (Fe, Pb, Zn, Ni, Cd, As, Cu, Cr) on the quality of adjacent groundwater resources of Khorasan steel complex. Int J Plant Anim Env Sci 2014; 4(2): 511-8.##44. Hosseini H, Shakeri A, Rezaei M, et al. Application of water quality index (WQI) and hydro-geochemistry for surface water quality assessment, Chahnimeh reservoirs in the Sistan and Baluchestan Province. Iran J Health Environ 2019; 11(4): 575-86 (In Persian).##45. Asghari Moghaddam A, Barzegar R. Considering factors affecting high arsenic concentration in groundwater resources of Tabriz Plain aquifers. GeoSci 2015; 24(94): 177-91 (In Persian).##46. Ramanathan AL, Balakrishna PM, Chidambaram S. Groundwater arsenic contamination and its health effectcase studies from India and South East Asia. Ind J Geochemy 2007; 22: 371-84.##47. Sobhanardakani S. Health risk assessment of inorganic arsenic through groundwater drinking pathway in some agricultural districts of Hamedan, west of Iran. Avicenna J Environ Health Eng 2018; 5(2): 73-7.## ##

بهبود کارایی فرایند اکسیداسیون پیشرفته فتوکاتالیستی در حضور سولفیت برای تجزیه مترونیدازول از محلولهای آبی Improving the efficiency of advanced photocatalytic oxidation process in the presence of sulfite for decomposition of metronidazole from aqueous solutions 1 1 زمینه و هدف: مترونیدازول از آنتی‌بیوتیک ‌های متعلق به خانواده نیتروایمیدازول است. تجزیه ناپذیری، حلالیت بالا در آب، سمیت، سرطان‌زایی و جهش‌زایی از نگرانی های مهم آنتی‌بیوتیک‌ها می‌باشد. لذا هدف از این پژوهش، کاربرد فرآیند اکسیداسیون پیشرفته جدید سولفیت/اکسید روی/UV برای تجزیه مترونیدازول از محلول‌های آبی می‌باشد. مواد و روش ها: در این مطالعه، اثر متغیرهای pH، نسبت سولفیت به اکسید روی، غلظت اولیه مترونیدازول و زمان تماس بر عملکرد فرآیند سولفیت/اکسید روی/UV در تجزیه مترونیدازول مطالعه گردید. غلظت باقیمانده مترونیدازول توسط دستگاه HPLC (مدل 4900 CE Cecil) سنجش شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد تخریب بیش از 90 درصدی آنتی بیوتیک در 12 =pH   و نسبت مولی سولفیت به اکسید روی 1 به 3 پس از 5 دقیقه از واکنش رخ می‌دهد. اگرچه، میزان تخریب آنتی بیوتیک در فرآیند سولفیت/اکسید روی/UV بسیار زیاد بود، اما بر اساس تجزیه و تحلیل GC-MASS، مقدار معدنی سازی کافی نبود. چندین متابولیت در پساب فرآیند سولفیت/اکسید روی/UV شناسایی شدند و مسیر تجزیه بر اساس متابولیت های شناسایی شده پیشنهاد شد. مشاهده شد مقدار ضریب کینتیکی robs (میلی گرم بر لیتر بر دقیقه) برای تجزیه مترونیدازول بوسیله سولفیت/اکسید روی/UV به ترتیب 92/6 برابرفرایندهای اکسید روی/UV و 15 برابرUV تنها بود. نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج بدست آمده، فرآیند سولفیت/اکسید روی/UV به دلیل مقادیر بیشتر robs و همچنین مقادیر راندمان بالا نسبت به فرآیندهای اکسید روی/UV و UV تنها، می‌تواند به عنوان یک گزینه مناسب و اقتصادی در تخریب آنتی بیوتیک مترونیدازول و ترکیبات مشابه مورد استفاده قرار گیرد. 2  Metronidazole antibiotic is belong to the nitroimidazole family. Non degradability, high solubility in water, toxicity, carcinogenicity and mutagenicity are important concerns related to antibiotics. Therefore, the aim of this study is to apply the new advanced oxidation process of UV/zinc oxide/sulfite (UZS) to degrade metronidazole from aqueous solutions. Methods: In this study, the effect of pH, sulfite to zinc oxide ratio, initial metronidazole concentration and contact time on the performance of the UV/sulfite/zinc oxide process in the degradation of metronidazole was studied. The residual concentration of metronidazole was measured by HPLC (Cecil model 4900 CE). Results: The results showed more than 90 % antibiotic is degraded at pH = 12 and the molar ratio of sulfite to zinc oxide 1 to 3 after 5 min of the reaction. Although the antibiotic degradation rate in the UZS process was very high, based on the GC-MASS analysis, the mineralization rate was not sufficient. The several metabolites were detected in the UZS process effluent and the degradation pathway was proposed based on the identified metabolites. It was observed the kinetic coefficient of robs (mg/L. min) to degrade the metronidazole by UZS was 6.92 time and 15 time of UV/zinc oxide and UV alone processes, respectively. Conclusion: According to the results, the UV/zinc oxide/sulfite process, due to the higher robs value as well as the higher efficiency value ​​than those of the UV/zinc oxide and UV alone processes, can be considered as a suitable and economical option in the degradation of metronidazole antibiotic and the similar compounds. 22 40 2021/11/72021/09/28 1400/7/6 2021/12/182021/11/22 1400/9/1 اسرافیل عسگری Esrafil Asgari گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده علوم پزشکی خوی، خوی، ایران ایران امیر شیخ محمدی Amir Sheikhmohammadi گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده علوم پزشکی خوی، خوی، ایران ایران بایرام هاشم زاده Bayram Hashemzadeh گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده علوم پزشکی خوی، خوی، ایران ایران Metronidazole Sulfite Zinc oxide Advanced oxidation Aqueous solutions. مترونیدازول سولفیت اکسید روی اکسیداسیون پیشرفته محلولهای آبی 1. Sheikhmohammadi A, Mohseni SM, Hashemzadeh B, et al. Fabrication of magnetic graphene oxide nanocomposites functionalized with a novel chelating ligand for the removal of Cr (VI): modeling, optimization, and adsorption studies. Desalin Water Treat 2019;160: 297-307. ##2. Asgari E, Esrafili A, Jafari AJ, et al. Synthesis of TiO2/polyaniline photocatalytic nanocomposite and its effects on degradation of metronidazole in aqueous solutions under UV and visible light radiation. Desalin Water Treat 2019;161: 228-42.##3. Zarei S, Farhadian N, Akbarzadeh R, et al. Fabrication of novel 2D Ag-TiO2/γ-Al2O3/Chitosan nano-composite photocatalyst toward enhanced photocatalytic reduction of nitrate. Int J Biol Macromol 2020;145: 926-35.##4. Sheikhmohammadi A, Nourmoradi H, Manshouri M, Asgari E. Performance intensification of BzP photo-catalytic degradation through adding exogenous oxidant. Optik 2020;202: 163571.##5. Nasseh N, Panahi AH, Esmati M, et al. Enhanced photocatalytic degradation of tetracycline from aqueous solution by a novel magnetically separable FeNi3/SiO2/ZnO nano-composite under simulated sunlight: Efficiency, stability, and kinetic studies. J Mol Liq 2020;301: 112434.##6. Saleh TA, Gupta VK. Photo-catalyzed degradation of hazardous dye methyl orange by use of a composite catalyst consisting of multi-walled carbon nanotubes and titanium dioxide. J Colloid Interface Sci 2012;371(1): 101-6.##7. Saravanan R, Gupta V, Mosquera E, Gracia F. Preparation and characterization of V2O5/ZnO nanocomposite system for photocatalytic application. J Mol Liq 2014;198: 409-12.##8. Saravanan R, Sacari E, Gracia F, et al. Conducting PANI stimulated ZnO system for visible light photocatalytic degradation of coloured dyes. J Mol Liq 2016;221: 1029-33.##9. Eslami A, Bahrami H, Asadi A, Alinejad A. Enhanced sonochemical degradation of tetracycline by sulfate radicals. Water Sci Technol 2016;73(6): 1293-300.##10. Azizi S, Alidadi H, Maaza M, Sarkhosh M. Degradation of Ofloxacin Using the UV/ZnO/Iodide Process in an Integrated Photocatalytic-Biological Reactor Containing Baffles. Ind Eng Chem Res 2020;59(52): 22440-50.##11. Zhao G, Ding J, Zhou F, et al. Construction of a visible-light-driven magnetic dual Z-scheme BiVO4/g-C3N4/NiFe2O4 photocatalyst for effective removal of ofloxacin: Mechanisms and degradation pathway. Chem Eng J 2021;405: 126704.##12. Rasolevandi T, Naseri S, Azarpira H, Mahvi A. Photo-degradation of dexamethasone phosphate using UV/Iodide process: Kinetics, intermediates, and transformation pathways. J Mol Liq 2019;295: 111703.##13. Farzadkia M, Esrafili A, Baghapour MA, et al. Degradation of metronidazole in aqueous solution by nano-ZnO/UV photocatalytic process. Desalin Water Treat 2014;52(25-27): 4947-52.##14. Tran ML, Fu C-C, Juang R-S. Effects of water matrix components on degradation efficiency and pathways of antibiotic metronidazole by UV/TiO2 photocatalysis. J Mol Liq 2019;276: 32-8.##15. Pan Y, Li X, Fu K, et al. Degradation of metronidazole by UV/chlorine treatment: Efficiency, mechanism, pathways and DBPs formation. Chemosphere 2019;224: 228-36.##16. Azarpira H, Abtahi M, Sadani M, et al. Photo-catalytic degradation of Trichlorophenol with UV/sulfite/ZnO process, simultaneous usage of homogeneous reductive and heterogeneous oxidative agents generator as a new approach of Advanced Oxidation/Reduction Processes (AO/RPs). J Photochem Photobiol, A 2019;374: 43-51.##17. Yazdanbakhsh A, Aliyari A, Sheikhmohammadi A, Aghayani E. Application of the enhanced sono-photo‑Fenton-like process in the presence of persulfate for the simultaneous removal of chromium and phenol from the aqueous solution. J Water Process Eng 2020;34: 101080.##18. Entezari M, Godini H, Sheikhmohammadi A, Esrafili A. Enhanced degradation of polychlorinated biphenyls with simultaneous usage of reductive and oxidative agents over UV/sulfite/TiO2 process as a new approach of advanced oxidation/reduction processes. J Water Process Eng 2019;32: 100983.##19. Sarkhosh M, Sadani M, Abtahi M, et al. Photo-biological degradation of Bisphenol A, UV/ZnO/Iodide process at the center of biological reactor. J Photochem Photobiol, A 2019;374: 115-24.##20. Yazdanbakhsh A, Eslami A, Moussavi G, et al. Photo-assisted degradation of 2, 4, 6-trichlorophenol by an advanced reduction process based on sulfite anion radical: Degradation, dechlorination and mineralization. Chemosphere 2018;191: 156-65.##21. Azarpira H, Sadani M, Abtahi M, et al. Photo-catalytic degradation of triclosan with UV/iodide/ZnO process: Performance, kinetic, degradation pathway, energy consumption and toxicology. J Photochem Photobiol, A 2019;371: 423-32.##22. Botlaguduru VSV, Batchelor B, Abdel-Wahab A. Application of UV–sulfite advanced reduction process to bromate removal. J Water Process Eng 2015;5: 76-82.##23. Jung B, Nicola R, Batchelor B, Abdel-Wahab A. Effect of low-and medium-pressure Hg UV irradiation on bromate removal in advanced reduction process. Chemosphere 2014;117: 663-72.##24. Valari M, Antoniadis A, Mantzavinos D, Poulios I. Photocatalytic reduction of Cr(VI) over titania suspensions. Catal Today 2015;252: 190-4.##25. Sarkhosh M, Sadani M, Abtahi M, et al. Enhancing photo-degradation of ciprofloxacin using simultaneous usage of eaq− and OH over UV/ZnO/I- process: Efficiency, kinetics, pathways, and mechanisms. J Hazard Mater 2019;377: 418-26.##26. Rahmah A, Harimurti S, Murugesan T. Experimental investigation on the effect of wastewater matrix on oxytetracycline mineralization using UV/H 2 O 2 system. Int J Environ Sci Technol 2017;14(6): 1225-33.##27. Murcia-López S, Villa K, Andreu T, Morante JR. Improved selectivity for partial oxidation of methane to methanol in the presence of nitrite ions and BiVO 4 photocatalyst. Chem comm 2015;51(33): 7249-52.##28. Sheydaei M, Zangouei M, Vatanpour V. Coupling visible light sono-photocatalysis and sono-enhanced ultrafiltration processes for continuous flow degradation of dyestuff using N-doped titania nanoparticles. Chem Eng Process 2019;143: 107631.##29. Godini H, Sheikhmohammadi A, Abbaspour L, et al. Energy consumption and photochemical degradation of Imipenem/Cilastatin antibiotic by process of UVC/ Fe2+/ H2O2 through response surface methodology. Optik 2019;182: 1194-203.##30. Panda D, Manickam S. Hydrodynamic cavitation assisted degradation of persistent endocrine-disrupting organochlorine pesticide Dicofol: Optimization of operating parameters and investigations on the mechanism of intensification. Ultrason Sonochem 2019;51: 526-32.##31. Panda D, Sethu V, Manickam S. Kinetics and mechanism of low-frequency ultrasound driven elimination of trace level aqueous perfluorooctanesulfonic acid and perfluorooctanoic acid. Chem Eng Process 2019;142: 107542.##32. Cao J, Li J, Chu W, Cen W. Facile synthesis of Mn-doped BiOCl for metronidazole photodegradation: Optimization, degradation pathway, and mechanism. Chem Eng J 2020;400: 125813.##33. Asgari E, Esrafili A, Jafari AJ, et al. The comparison of ZnO/polyaniline nanocomposite under UV and visible radiations for decomposition of metronidazole: degradation rate, mechanism and mineralization. Process Saf Environ Prot 2019;128: 65-76.##34. Asgari E, Esrafili A, Rostami R, Farzadkia M. O3, O3/UV and O3/UV/ZnO for abatement of parabens in aqueous solutions: Effect of operational parameters and mineralization/biodegradability improvement. Process Saf Environ Prot 2019;125: 238-50.## ##

مکان‌یابی محل دفن پسماند جامد شهری با استفاده از روش‌های سوارا (SWARA)، کوپراس (COPRAS) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، مورد مطالعه: شهر کرمانشاه Landfill site selection for municipal solid waste with combining SWARA technique and COPRAS method using GIS (Case study: Kermanshah, Iran) 1 1 زمینه و هدف: انتخاب محل دفن پسماند جامد شهری به‌خاطر اهمیتی که در کنترل آلودگی‌های محیط‌زیستی و معضلات آن دارد از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. از آن‌جا که، مکان‌یابی فرآیندی زمان‌بر و چندجانبه با دخالت پارامترهای مختلف اقتصادی- اجتماعی و به‌ویژه محیط‌زیستی است، نیازمند استفاده از نظر خبرگان، منابع اطلاعاتی زیاد و روش‌های چند معیاره است. بنابراین، این پژوهش با هدف پیشنهاد مناسب‌ترین محل دفن پسماندهای جامد شهری کرمانشاه در سال 1398 انجام شد. مواد و روش‌ها: در این پژوهش توصیفی، با استفاده از روش وزن‌دهی سوارا (SWARA)، سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و روش کوپراس (Copras) به‌عنوان یک روش‌ تصمیم‌گیری چندمعیاره (MCDM) و همچنین، نظرسنجی از هفت نفر از متخصصان محیط‌زیست برای ارزیابی و امتیازدهی معیارهای محیط‌زیستی و اقتصادی-اجتماعی منتخب شامل ارتفاع از سطح دریا، جهت جغرافیایی، شیب، فاصله از مناطق حفاظت ‌شده، فاصله از زمین‌های کشاورزی، کاربری اراضی، شیب، فاصله از جاده، فاصله از فرودگاه، فاصله از خطوط ریلی و راه‌آهن، فاصله از خطوط انتقال نیرو، منابع آب سطحی و زیرزمینی، فاصله از مراکز جمعیتی، فاصله از گسل، نوع پوشش گیاهی و نوع خاک نسبت به شناسایی مناسب‌ترین محل دفن پسماندهای جامد شهری کرمانشاه اقدام شد. یافته‌ها: نتایج حاصل از روش سوارا نشان داد که منابع آب، نوع خاک و فاصله از زمین‌های کشاورزی به‌ترتیب با وزن نهایی برابر با 300/0، 202/0 و 119/0 مهم‌ترین معیارها و شیب، فاصله از خطوط انتقال نیرو و فاصله از گسل نیز به‌ترتیب با وزن نهایی برابر با 020/0، 015/0 و 015/0 کم اهمیت‌ترین معیارها در مکان‌یابی بوده‌اند. همچنین، نتایج روش کوپراس نشان داد که نواحی جنوب‌ غربی شهر به‌دلیل ویژگی‌هایی از جمله دوری از مناطق مسکونی و زمین‌های کشاورزی و همچنین، برخورداری از شیب و جاده دسترسی مناسب از شرایط مناسب‌تری برای دفن پسماند جامد شهری برخوردار بودند. به‌طوری‌که، سایت شاه‌ولی با مساحت تقریبی 90 هکتار برای 20 سال آینده به‌عنوان محل دفن پسماند جامد شهری کرمانشاه پیشنهاد شد. نتیجه‌گیری: به‌طور کلی، نتایج مطالعه نشان داد که استفاده از روش‌های سوارا و کوپراس با توجه به انعطاف‌پذیری بالا و دقت در ارائه نتایج می‌تواند جایگزین مناسبی برای روش‌های معمول وزن‌دهی و رتبه‌بندی باشد و به‌تبع آن، می‌توان گزینه نهایی پیشنهادی این روش‌ها را با اطمینان برای استقرار دفن‌گاه پسماند جامد شهری انتخاب کرد. در نهایت، با توجه به این‌که امروزه انتخاب محل مناسب استقرار لندفیل از مهم‌ترین معضلات محیط‌زیستی کلان‌شهرها محسوب می‌شود، نسبت به لحاظ کردن سایر معیارها همچون پارامترهای جمعیت‌شناختی و از طرفی، کاربرد روش‌های جدیدتر تصمیم‌گیری چند معیاره همچون آراس (ARAS) و مولتی مورا (MULTIMOORA) در مطالعه‌های مربوط به استقرار کاربری‌ها و به‌ویژه مکان‌یابی لندفیل توصیه می‌شود. 2 The selection of municipal solid waste landfills is significant because it controls environmental pollution and its problems. Since site selection is a time-consuming and multifaceted process involving various socio-economic and environmental parameters, it requires expert opinion, extensive information resources, and multi-criteria methods. Therefore, this study was carried out for landfill site selection of municipal solid waste of city of Kermanshah combining SWARA technique and Copras method using GIS in 2019. Materials & Methods: In this descriptive study, the Copras method and SWARA technique were selected as multi-criterion decision-making methods (MCDM) were used. Also, the environmental and socio-economic criteria including height above sea level, geographical direction, slope, distance from the protected areas, distance from the agricultural areas, land use, distance from the road, distance from the airport, distance from railway lines, distance from transmission lines, surface and groundwater resources, distance from residential areas, distance from faults, type of vegetation and soil type were evaluated by seven environmental specialists. Results: The results of the SWARA method showed that the water resources criterion with a final weight of 0.300 is the most important criterion. Also, the type of soil and the distance from agricultural lands with a final weight of 0.202 and 0.119, respectively are the others. While, slope, distance from transmission lines and distance from fault with final weights of 0.020, 0.015 and 0.015 were the least important criteria for site selection. Besides, the results of the Copras method showed that the southwestern areas of the city of Kermanshah had better conditions for disposal of municipal solid waste due to their characteristics such as distance from residential areas and agricultural lands, suitable slope, and proper road access. Thus, the "Shah Vali" site with an approximate area of 90 ha was suggested as a landfill for municipal solid waste in city of Kermanshah for the next 20 years. Conclusion: In general, based on the results obtained, SWARA and Copras methods, due to their novelty, high flexibility, and accuracy in presenting the results, could be an excellent alternative to the other conventional weighting methods. Consequently, we can confident to their final proposed options, which have suitable characteristics of the landfill. Finally, given that landfill site selection is one of the most critical environmental issues in metropolitan areas, consider other criteria such as demographic parameters and the application of newer multi-criteria decision-making methods such as ARAS and MULTIMOORA in site selection studies are recommended. 41 58 2021/11/72021/09/282021/09/7 1400/6/16 2021/12/182021/11/222021/11/29 1400/9/8 سمیه جلیلیان S. Jalilian دانشجوی دکتری تخصصی محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران ایران سهیل سبحان ‌اردکانی S. Sobhanardakani دکترای تخصصی علوم محیط‌زیست، استاد گروه محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران ایران مهرداد چراغی M. Cheraghi دکترای تخصصی علوم محیط‌زیست، دانشیار گروه محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران ایران سیدمسعود منوری S.M. Monavari دکترای تخصصی علوم محیط‌زیست، دانشیار گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع‌طبیعی و محیط‌زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ایران بهاره لرستانی B. Lorestani دکترای تخصصی علوم محیط‌زیست، دانشیار گروه محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران ایران Waste disposal Solid waste Site selection Decision making Geographical information system دفن زباله پسماند جامد مکان‌یابی تصمیم‌گیری سیستم اطلاعات جغرافیایی 1. Mandal K. Review on evolution of municipal solid waste management in India: practices, challenges and policy implications. Mater Cycles Waste Manag 2019; 21(6): 1263-79.##2. Ruan Barbosa de Aquino Í, Ferreira da Silva Junior J, Guarnieri P, et al. The proposition of a mathematical model for the location of electrical and electronic waste collection points. Sustainability 2021; 13(1): 224-39. ##3. Cannon C. Examining rural environmental injustice: An analysis of ruralness, class, race, and gender on the presence of landfills across the United States. Rural Dev 2020; 15(1): 89-114.##4. Chabak M, Asakereh A, Bahrami H, et al. [Location of municipal solid waste landfill using geographic information system and hierarchical analysis (Case study of Ahvaz city)]. Sixth National Conference on Modern Studies and Research In the field of Geography, Architecture and Urban planning of Iran, Tehran, 2018 (In Persian).##5. Makonyo M, Msabi MM. Potential landfill sites selection using GIS-based multi-criteria decision analysis in Dodoma capital city, central Tanzania. GeoJ 2021; 1-31. doi: 10.1007/s10708-021-10414-5.##6. Ismaili A, Barzegari GH, Asghari Kaljahi E. [Weighting of effective criteria in locating landfills for Malekan city]. 10th National Geological Conference of Payame Noor University, 2017 (In Persian).##7. Yücenur GN, Ipekçi A. SWARA/WASPAS methods for a marine current energy plant location selection problem. Renew Energy 2021; 163:1287-98.##8. Asodariya H, Patel HV, Babariya D, et al. Application of multi criteria decision making method to select and validate the material of a flywheel design. Mater Today: Proceedings 2018; 5(9):17147-55.##9. Yesilnacar MI, Cetin H. Site selection for hazardous wastes: a case study from the GAP area, Turkey. Eng Geol 2005; 81(4): 371-88.##10. Chang NB, Parvathinathan G, Breeden JB. Combining GIS with fuzzy multicriteria decision-making for landfill siting in a fast-growing urban region. J Environ Manage 2008; 87(1): 139-53.##11. Yadav SK. GIS based approach for site selection in waste management. Environ Eng Manag J 2013; 4(5): 507-14.##12. Ahmad A, Javaid U, Javed MA, et al. Landfill sites identification using GIS and multi-criteria method: a case study of intermediate city of Punjab, Pakistan. J Geogr Inf Syst 2016; 8(1): 40-9.##13. Bottero M, Oppio A, Bonardo M, et al. Hybrid evaluation approaches for urban regeneration processes of landfills and industrial sites: the case of the Kwun Tong area in Hong Kong. Land Use Policy 2019; 82: 585-94.##14. Moeinaddini M, Khorasani, N, Danehkar, A, et al. [Siting MSW landfill using hierarchical fuzzy TOPSIS methodology (case study: Karaj)]. J Nat Environ 2011; 64(2): 155-67 (In Persian).##15. Samimian M. [Location of areas prone to sanitary landfill of municipal waste using TOPSIS method Case study: Ghaemshahr city]. GIS & RS Applicat Plan 2017; 8(2): 1-10 (In Persian).##16. Mirabadi M, Abdi AH. [Landfill locate in Bukan by Boolean logic and analytical hierarchy process (AHP)]. J Environ Sci Technol 2017; 19(1): 149-68 (In Persian). ##17. Moghimi Kandlousy A, Mohebbi Tafreshi A, Mohebbi Tafreshi GH. [Locating appropriate areas of municipal waste landfill using TOPSIS method (Case study: Langroud County)]. J Res Environ Health 2018; 4(2): 112-28 (In Persian).##18. Alaee Taleghani M, Sanjary F, Jalilian A. [Optimized siting municipal solid waste landfill for Kermanshah city using experimental method and based on the regional geomorphologic characteristics]. Urban Region Stud Res 2010; 2(6): 20-34 (In Persian).##19. Zinatizadeh S, Azmi A, Monavari SM, et al. Evaluation and prediction of sustainability of urban areas: A case study for Kermanshah city, Iran. Cities 2017; 66: 1-9.##20. Mesbahi F, Mostafa Nejad S, Nadiri A. Determining the appropriate location for municipal solid waste disposal using Analytic Hierarchy Process (AHP) and Geographic Information System (GIS): A case study in Sardasht, Iran. J Environ Health Eng 2020; 8(2): 26-41.##21. Yamani M, Alizadeh SH. [Optimal location of landfill for solid waste in Hashtgerd area using Analytical Hierarchy Process (AHP) and Geographic Information System (GIS)]. Geogr Data (SEPEHR) 2016; 24(96): 79-90 (In Persian).##22. Alistair A, Brito MG, Sá Caetano P, et al. A landfill site selection process incorporating GIS modellinfg. Proceedings of Ninth International Waste Management and Landfill Symposium, Italy, 2003; 8 p.##23. Barakat A, Hilali A, El Baghdadi M, et al. Landfill site selection with GIS-based multi-criteria evaluation technique. A case study in Béni Mellal-Khouribga Region, Morocco. Environ Earth Sci 2017; 76(12): 413.##24. Zamorano M, Molero E, Hurtado A, et al. Evaluation of a municipal landfill site in Southern Spain with GIS-aided methodology. J Hazard Mater 2008; 160(2-3): 473-81.##25. Khorshiddoust AM, Adeli Z. [The application of AHP method for optimum solid waste landfill site selection: A case study of Bonab City in East Azerbaijan Province, Iran]. J Environ Stud 2009; 35(51): 27-32 (In Persian).##26. Arabameri AR, Ramesht MH. [Site selection of landfill with emphasis on hydrogeomorphological – environmental parameters Shahrood-Bastam watershed]. Sci J Manage Sys 2016; 16(43): 58-80 (In Persian).##27. Emadodin S, Farzaneh F, Arekhi S, et al. [Landfill Site Selection for Municipal Waste Materials using Analytic Hierarchy Process and Artificial Neural Networks (Case study: Gorgan City)]. Geogr Environ Hazard 2020; 9(34): 55-9 (In Persian).##28. Lu JW, Chang NB, Liao L. Environmental informatics for solid and hazardous waste management: advances, challenges, and perspectives. Critical Rev Environ Sci Technol 2013; 43(15): 1557-1656. ##29. Zolfani SH, Yazdani M, Zavadskas EK. An extended stepwise weight assessment ratio analysis (SWARA) method for improving criteria prioritization process. Soft Comput 2018; 22(22): 7399-7405. ##30. Zavadskas EK, Kaklauskas A, Peldschus F, et al. Multi-attribute assessment of road design solutions by using the COPRAS method. Baltic J Road Bridge Eng 2007; 2(4): 195-203.## ##

بررسی اثر کاربرد کودهای آلی و شیمیایی بر جذب عناصر پر مصرف و فلزات سنگین در سبزیجات (مورد مطالعه؛ گونه شاهی: Lepidium sativum) Assessing the effects of bio-organic and chemical fertilizers application on absorption of macronutrients and heavy metals in vegetables (Case study: Lepidium sativum) 1 1 زمینه و هدف : استفاده طولانی‌مدت از لجن فاضلاب و کود منجر به تجمع عناصر سنگین در خاک می­شود که این موضوع ممکن است موجب جذب بیش‌تر از حد این عناصر توسط گیاه و به‌تبع آن ورود این عناصر سمی به زنجیر غذایی انسان و حیوان شود. لذا، این تحقیق با هدف بررسی جذب فلزات سنگین و عناصر پر مصرف در سبزی شاهی کشت‌شده در خاک­های تحت تیمارهای مختلف کود و لجن انجام شد. مواد و روش­ها: این پژوهش توصیفی، در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در محیط و شرایط گلخانه انجام شد. تیمارهای مورد ارزیابی شامل تیمار با کود شیمیایی (دی آمونیوم فسفات)، کمپوست لجن هاضم بی‌هوازی، کمپوست لجن بدون عمل هضم و لجن خام در مقادیر وزنی 28، 57 و 115 گرم و تیمار شاهد بود. غلظت عناصر سرب، کادمیوم، جیوه و آرسنیک و عناصر پر مصرف شامل فسفر، ازت و کربن در برگ سبزی شاهی به‌روش طیف‌سنجی نوری پلاسمای جفت‌شده القایی خوانده شد و داده­ها با استفاده از نسخه 21 نرم‌افزار آماری SPSS پردازش شد. یافته­ها: نتایج نشان داد که بیشینه میانگین غلظت آرسنیک و ازت (میلی‌گرم در کیلوگرم) در سبزی شاهی به ترتیب با مقادیر 592/0 و 2/10 و بیشینه میانگین غلظت کادمیوم، جیوه، سرب و عناصر کربن و فسفر (میلی‌گرم در کیلوگرم) در سبزی شاهی به‌ترتیب با 956/0، 701/0، 25/1، 5/98 و 3/10 در هر دو مورد به تیمار 115 گرم کود دی آمونیوم فسفات مربوط بود. نتایج آزمون تجزیه واریانس نشان داد که بین تیمار کود، لجن و شاهد و بین مقادیر 28، 57 و 115 گرم تیمار کود و لجن در سبزی شاهی از نظر غلظت فلزات سنگین و عناصر پر مصرف تفاوت معنی‌دار آماری وجود داشت (050/0 > p). نتیجه‌گیری: از آن‌جا که افزایش مقدار مصرف کود و لجن به خاک منجر به افزایش غلظت فلزات سنگین و عناصر پرمصرف در سبزی شاهی شده است، لذا، می‌بایست در استفاده از کود و لجن در زمین‌های کشاورزی دقت نظر صورت گیرد. همچنین، مشخص شد که بیشینه جذب فلزات سنگین و عناصر پرمصرف در سبزی شاهی به‌ترتیب مربوط به تیمار لجن خام و کود دی آمونیوم فسفات بود که نشان‌دهنده کیفیت بهتر کود کمپوست نسبت به کود شیمیایی و لجن خام است. 2 Long-term used of sewage sludge and fertilizer causes accumulation of heavy metals in the soil, which may lead to excessive absorption of these elements by plants and consequently entering these toxic metals into the human and animal food chain. Therefore, this study was conducted to investigate the effects of bio-organic and chemical fertilizers application on the absorption of macronutrients and heavy metals in Lepidium sativum. Materials & Methods: In this descriptive study, the experiment was carried out in a completely randomized design with three replications in the environment and greenhouse conditions. Fertilizer treatments included chemical fertilizer treatment (diammonium phosphate), anaerobically digested sludge compost, sludge compost without digestion and raw sludge at the weight of 28, 57 and 115 g and control treatment. Finally, the concentrations of heavy metals Pb, Cd, Hg and As and macronutrients including phosphorus, nitrogen and carbon in the leaf of L. sativum were measured using ICP-OES. All statistical analysis was performed using SPSS version 21. Results: The results showed that the maximum mean concentrations of As and nitrogen in L. sativum vegetables were 0.592 and 10.2 mg/kg in 115 g raw sludge treatment, the maximum mean concentration of Cd, Hg, Pb, carbon and phosphorus elements in L. sativum were 0.956, 0.701, 1.25, 98.5 and 10.3 mg/kg, respectively in 115 g treatment raw diammonium phosphate fertilizer. The results of variance analysis showed that there was a significant difference between fertilizer, sludge and control treatment and there was a significant difference between amounts 28, 57 and 115 g from fertilizer treatment in L. sativum in terms of concentration of heavy metals and macronutrients (p < 0.050). Conclusion: In conclusion, it was concluded that increasing the amount of fertilizer and sludge in the soil leads to an increase in the concentration of heavy metals and macro nutrients in L. sativum. Therefore, in the use of fertilizers and sludge for agricultural lands, it is necessary to pay attention to this issue. It was also found that the highest uptake of heavy metals and macronutrients in L. sativum was related to raw sludge treatment and diammonium phosphate fertilizer, which is indicating better quality of compost with respect to chemical fertilizer and raw sludge. 59 72 2021/11/72021/09/282021/09/72021/07/22 1400/4/31 2021/12/182021/11/222021/11/292021/10/9 1400/7/17 مریم یونسیان M. Younesian دانشجوی دکتری تخصصی محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران ایران مهرداد چراغی M. Cheraghi دکترای تخصصی علوم محیط‌زیست، دانشیار گروه محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران ایران سهیل سبحان ‌اردکانی S. Sobhanardakani دکترای تخصصی علوم محیط‌زیست، استاد گروه محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران ایران بهاره لرستانی B. Lorestani دکترای تخصصی علوم محیط‌زیست، دانشیار گروه محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران ایران هاجر مریخ‌پور H. Merrikhpour دکترای تخصصی علوم خاک، استادیار گروه فضای سبز، دانشکده کشاورزی و منابع‌طبیعی، دانشگاه سیدجمال‌الدین اسدآبادی، اسدآباد، ایران ایران Bio-organic fertilizer Chemical fertilizer Heavy metals Macronutrient Lepidium sativum کود آلی کود شیمیایی فلزات سنگین عناصر پرمصرف سبزی شاهی 1 . Seyed sharifi R, Heydari Siah Khalky MS. [The effect of biological fertilizers on growth indices and the part of transmission process of dry matter in wheat grain yield]. J Plant Res 2015; 28(2): 326-43 (In Persian).##2 . Ming-gang XU, Dong-chu LI, Ju-mei LI, et al. Effects of organic manure application with chemical fertilizers on nutrient absorption and yield of rice in Hunan of Southern China. Agric Sci China 2008; 7(10): 1245-52.##3 . Yazdanpanah A, Motalebifard R. [The effects of poultry manure and potassium fertilizer on yield and nitrogen, phosphorus, potassium, zinc and copper uptake of potato]. Soil Appl Res 2016; 4(2): 60-71 (In Persian).##4 . Aulakh MS, Manchanda JS, Garg AK, et al. Crop production and nutrient use efficiency of conservation agriculture for soybean–wheat rotation in the Indo-Gangetic Plains of Northwestern India. Soil Till Res 2012; 120: 50-60.##5 . Abbasi M, Najafi N, Aliasgharzad N, et al. [Effects of soil water conditions, sewage sludge, poultry manure and chemical fertilizers on the growth characteristics and water use efficiency of rice plant in a calcareous soil]. J Water Soil Knowl 2012; 23(1): 189-208 (In Persian).##6 . Sobhanardakani S, Habibi M, Behbahaninia A. [Accumulation of Pb and Cd in tissue of leek (Allium ampeloprasum persicum) and peppermint (Mentha piperita) treated with sewage sludge of Qods town's treatment plant, Tehran]. J Food Hyg 2015; 5: 21-30 (In Persian).##7 . Bolan NS, Duraisamy V. Role of inorganic and organic soil amendments on immobilisation and phytoavailability of heavy metals: a review involving specific case studies. Soil Res 2003; 41(3): 533-55.##8 . Baran A, Cyci G, Kutuk C, et al. The effect of grape marc as growing medium on growth of hypostases plant. Biores Technol 2001; 78: 103-06.##9 . Hosein Pour R, Ghajar Sepanlo M. [Combined effects of municipal sewage sludge and chemical fertilizers on concentration of trace elements in soil and radish (Raphanus sativus)]. J Soil Res 2013; 3: 373-85 (In Persian). ##10 . Gupta UC, Kening WU, Siyuan L. Micronutrients in soils, crops, and livestock. Earth Sci Front 2008; 15(5): 110-25.##11 . Casado-Vela J, Sellés S, Díaz-Crespo C, et al. Effect of composted sewage sludge application to soil on sweet pepper crop (Capsicum annuum var. annuum) grown under two exploitation regimes. Waste Manage 2007; 27(11): 1509-18.##12 . Hoshyar P, Baghaei AH. [The effect of urban sewage sludge application on cadmium uptake in maize in a loamy soil]. J Soil Res 2016; 31(2): 303-14 (In Persian).##13 . Babaakbari Sari M, Shakuri M, Hasani A. [Evaluation of heavy metals risk indices due to vegetable consumption in Varamin]. J Soil Manage Sustain Prod 2018; 9(1): 119-23 (In Persian).##14 . Rezaenejad Y, Afyuni M. [Effect of organic matter on soil chemical properties and corn yield and elemental uptake]. J Sci Technol Agric Nat Res 2001; 4(4): 19-29 (In Persian).##15 . Al Zoubi MM, Arslan A, Abdelgawad G, et al. The effect of sewage sludge on productivity of a crop rotation of wheat, maize and vetch and heavy metals accumulation in soil and plant in Aleppo Governorate. J Agric Environ Sci 2008; 3(4): 618-25.##16 . Wang X, Chen T, Yinghua G, et al. Studies on land application of sewage sludge and its limiting factors. J Hazard Mater 2008; 160(2-3): 554-58.##17 . Khorshid M, Hosseinpur AS, Oustan Sh, et al. [Impacts of sewage sludge on phosphorus sorption characteristics and its availability in some calcareous soils]. J Crop Prod Process 2009; 12(46): 791-802 (In Persian).##18 . Angin I, Yaghanoglu A. Effects of sewage sludge application on some physical and chemical properties of a soil affected by wind erosion. J Agric Sci Technol 2011; 13(5): 757-68.##19 . Saadat K., Baranimotlagh M, Dordipour E, et al. [Influence of sewage sludge on some soil properties, yield and concentration of lead and cadmium in roots and shoots of Maize]. Electron J soil Manage Sustain Prod 2012; 2(2): 27-48 (In Persian).##20 . Salami Naserian E, Cheraghi M, Lorestani B, et al. Qualitative investigation of sewage sludge composting: Effect of aerobic/ anaerobic pretreatments. Arab J Geosci 2021; 14: 836.##21 . Davodpour R, Sobhanardakani S, Cheraghi M, et al. Honeybees (Apis mellifera L.) as a potential bioindicator for detection of toxic and essential elements in the environment (Case study: Markazi Province, Iran). Arch Environ Contam Toxicol 2019; 77(3): 344-58.##22 . Black CA. Methods of Soil Analysis. Part1 chemical and biological properties. Soil Science Society of America, Madison. Wisconsin 1982. pp. 4013-4430.##23 . Chapman HD. Cation exchange capacity. In: C.A. Black C.A. (ed.), Methods of Soil Analysis. American Society of Agronomy, Madison, Wisconsin 1965. pp. 891-901.##24 . Walkley A, Black IA. An examination of the Degtjareff method for determining soil organic matter, and a proposed modification of the chromic acid titration method. Soil Sci1934; 37: 29-38.##25 . Bremner JM, Mulvaney CS. Nitrogen-total, Methods of Soil Analysis. American Society of Agronomy. Book Series: Agronomy Monographs 1982; 31: 595-624.##26 . USEPA, IRIS 2006. United States, Environmental Protection Agency. Integrated Risk Information System Program. 43p.##27 . Cherfi A, Abdoun S, Gaci O. Food survey: levels and potential health risks of chromium, lead, zinc and copper content in fruits and vegetables consumed in Algeria. Food Chem Toxicol 2014; 70: 48-53.##28 . Cui YJ, Zhu YG, Zhai RH, et al. Transfer of metals from soil to vegetables in an area near a smelter in Nanning, China. Environ Int 2004; 30(6): 785-91.##29 . Xue ZJ, Liu SQ, Liu YL, et al. Health risk assessment of heavy metals for edible parts of vegetables grown in sewage-irrigated soils in suburbs of Baoding City China. Environ Monit Assess 2011; 11(4): 2204-06.##30 . Sobhanardakani S. Potential health risk assessment of heavy metals via consumption of caviar of Persian sturgeon. Mar Pollut Bull 2017; 123(1-2): 34-8.##31 . Sobhanardakani S, Tayebi L, Hosseini SV. Health risk assessment of arsenic and heavy metals (Cd, Cu, Co, Pb, and Sn) through consumption of Caviar of Acipenser persicus from Southern Caspian Sea. Environ Sci Pollut Res 2018; 25(3): 2664-71.##32 . USEPA. Human Health Risk Assessment. In Regional Screening Level-Summary Table; United States Environmental Protection Agency: Washington, DC, USA, 2018.##33 . Sobhanardakani S. Human health risk assessment of Cd, Cu, Pb and Zn through consumption of raw and pasteurized cow's milk. Iran J Publ Health 2018; 47(8): 1172-80.##34 . Selahvarzi S, Sobhanardakani S. Analysis and health risk assessment of toxic (Cd and Pb) and essential (Cu and Zn) elements through consumption of potato (Solanum tuberosum) cultivated in Iran. Int J Environ Anal Chem 2020; doi: 10.1080/03067319.2020.1807974.##35 . Nik Ghadami M, Fotovat A, Khorasani R. [Effect of different levels of sewage sludge on concentrations of zinc, copper, cadmium and lead in radish and basil plants and some soil chemical properties]. J Soil Manage Sustain Prod 2020; 10(3): 115-34 (In Persian).##36 . Berrow ML, Stein WM. Extraction of metals from soils and sewage sludges by refluxing with aqua regia. Analyst 1983; 108: 277-85.##37 . Kumar V, Chopra AK. Agronomical performance of high yielding cultivar of eggplant (Solanum melongena L.) grown in sewage sludge amended soil. Res Agric 2016; 1(1): 1-24.##38 . Karami M, Rezaei Nezhad Y, Afyuni M, et al. [Cumulative and residual effects of municipal sewage sludge on lead and cadmium concentrations in soil and wheat plants]. J Agric Sci Technol Nat Res 2007; 11(1): 79-94 (In Persian).##39 . Khodivi B. [Effect of organic fertilizers on chemical forms of heavy metals in soil and adsorption of these elements by wheat]. Master's thesis. Faculty of Agriculture, Isfahan University of Technology 2003 (In Persian).##40 . Morera MT, Echeverria J, Garrido J. Bioavailability of heavy metals in soils amended with sewage sludge. Can J Soil Sci 2002; 82: 433-8.##41 . McGrath SP, Zhao FJ, Dunham SJ, et al. Long-term changes in the extractability and bioavailability of zinc and cadmium after sludge application. J Environ Qual 2000; 29: 875-83.##42 . Behbahani Nia A, Mirbagheri SA, Azadi A. [The effect of effluent and sludge in plants irrigation on heavy metals concentration of plants]. J Plant Ecosys 2011; 7(28): 59-70 (In Persian).##43 . Wei YJ, Liu Y. Effects of sewage sludge compost application on crops and cropland in a 3-year field study. Chemosphere 2005; 9(59): 1257-65.##44 . World Health Organization. The world health report 2002, reducing risks, promoting healthy life. Geneva: World Health Organization; 2002. Technical Report.##45 . Behbahaninia A, Mirbagheri SA, Khorasani N, et al. Heavy metal contamination of municipal effluent in soil and plants. J Food, Agric Environ 2009; 7(3-4): 851-6.##46 . Perez-Murcia MD, Moral R, Moreno-Caselles J, et al. Use of composted sewage sludge in growth media for broccoli. Biores Technol 2006; 97: 123-30.##47 . Harmanescu M, Alda LM, Bordean DM, et al. Heavy metals health risk assessment for population via consumption of vegetables grown in old mining area a case study Banata county Romania. Chem Cent J 2011; 5(54):1-10.##48 . Wang Y, Qiao M, Liu YY. Health risk assessment of heavy metals in soils and vegetables and potential risk for human health. Sci Agr 2010; 69(1): 54-60.##49 . Huguet NF, Cid R, Schuhmacher M, et al. Risk assessment of metals from consuming vegetables fruits and rice grown on soils irrigated with waters of the Ebro River in Catalonia Spain. Biol Trace Elem Res 2008; 123: 66-79.##50 . Baba Akbari Sari M, Shakuri M, Hasani A. [Evaluation of heavy metals risk indices due to vegetable consumption in Varamin]. J Soil Manage Sustain Prod 2019; 9(1): 119-33 (In Persian## ##

بررسی تأثیر آموزش بر نحوه پایش و نظارت از سامانه‌های آب‌رسانی روستایی در بهورزان شهرستان شهرضا در سال 1399 Survey on effect of education on monitoring of rural water supply systems in health workers in Shahreza in 2020 1 1 زمینه و هدف: عدم رعایت اصول صحیح پایش و نظارت توسط بهورزان بر سامانه‌های آب آشامیدنی عمومی در روستاها می‌تواند موجب افزایش شیوع بیماری‌های منتقله از آب شود. هدف از پژوهش حاضر، ارتقای سطح دانش بهورزان و بهبود کاربرد دانش‌آموخته شده توسط آنان از طریق مداخله آموزشی بر نحوه پایش و نظارت از سامانه‌های آب‌رسانی روستایی شهرستان شهرضا است. روش کار: این مطالعه به‌صورت مداخله‌ای و به‌صورت برگزاری دوره آموزشی برای 35 نفر از بهورزان شهرستان شهرضا انجام شد. به‌منظور ارزیابی وضعیت موجود میزان دانش بهورزان، پیش‌آزمون اجرا و سایر اطلاعات موردنیاز از چک‌لیست سامانه‌های آب‌رسانی تکمیل‌شده توسط بهورزان جمع‌آوری ‌شد. پس از شناسایی ضعف دانش بهورزان، سرفصل‌های دوره آموزشی تدوین و پس از برگزاری دوره، پس‌آزمون بهورزان و مقایسه چک‌لیست‌های تکمیل‌شده توسط بهورزان قبل از مداخله و پس از مداخله تأثیر آموزش انجام شد. بایستی ذکر شود که جهت تحلیل داده‌ها و برای سنجش تأثیر مداخله آموزشی از نرم‌افزار SPSS22 و آزمون‌های t زوجی و ویلکاکسون استفاده گردید. نتایج: نتایج نشان داد که میانگین نمره آگاهی بهورزان قبل و بعد از مداخله آموزشی به ترتیب برابر 6/8 ±2/46 و 2/8±4/88 که نشان‌دهنده وجود اختلاف معنادار قبل و بعد از مداخله آموزشی بود (001/0 < P value). میانگین درصد ریسک سامانه‌های آب‌رسانی قبل و بعد از مداخله آموزشی به ترتیب برابر 2/5± 4/35 و 6/7±2/19 بود که نشان می‌دهد میانگین درصد ریسک تمامی سامانه‌های آب‌رسانی بعد از مداخله به‌طور معناداری کمتر از قبل از مداخله بود (001/0 < P value). نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج به‌دست‌آمده از پژوهش حاضر، مداخله آموزشی دارای تأثیر مثبت چشمگیر در ارتقاء سطح آگاهی و عملکرد بهورزان و همچنین موجب کاهش درصد ریسک سامانه‌های آب‌رسانی در روستا شد. 2 Monitoring and supervising public water systems correctly by health workers in rural areas can reduce the prevalence of waterborne diseases. Through educational interventions in Shahreza city, we are aiming to improve health workers' knowledge and increase their ability to apply what they have learned about monitoring and supervising rural water supply systems. Materials and methods: As a training course and as an intervention, Shahreza's health workers took part in this study. We used a checklist of water supply systems completed by health workers to collect information about their level of knowledge, their pre-test results, and other relevant information about the current situation. After identifying the lack of knowledge of health workers, the topics the training course should cover were compiled. Following the training course, a post-test was administered to health workers, and checklists completed by the workers before and after the intervention were compared. Using SPSS22 software and paired t-tests and Wilcoxon tests, the data were analyzed, and the effects of the educational intervention measured. Results: Before and after the educational intervention, the mean scores were 46.2±8.6 and 88.4±8.2, respectively, which indicated a significant difference (P value<0.001). The average risk percentage of all water supply systems decreased from 35.4±5.2 to 19.27±7.6% after the educational intervention, which indicates that the average risk percentage was significantly lower after the intervention than before the intervention (P value<0.001). Conclusion: This study found that the educational interventions improved both the performance and knowledge of health workers, as well as reducing the risk associated with water supply systems in the rural area. 73 84 2021/11/72021/09/282021/09/72021/07/222021/11/16 1400/8/25 2021/12/182021/11/222021/11/292021/10/92021/12/11 1400/9/20 غلامرضا صادقی وصفی Golamreza Sadeghi Vasafi گروه آموزش جامعه نگر، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران ایران علی فاتحی زاده Ali Fatehizadeh گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، ایران ایران فرشته زمانی علویجه Fereshteh Zamani-Alavijeh گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران ایران اکبر حسن‌زاده Akbar Hassanzadeh گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، ایران ایران Drinking water water supply systems monitoring chlorination آب آشامیدنی سامانه‌های آب‌رسانی نظارت کلرزنی 1 . Nakhaei J, Bitarafan M, Joneidi M, Sattari F. Risk assessment for water supply systems in iran during crises using the RAMCAP method. Journal of Water and Wastewater. 2017; 28: 10-20 [In Persian].##2 . Ministry of Health and Medical Education. Environmental health regulations. 1997; 3rd Edition. Tehran, Iran [In Persian].##3 . Environmental and Occupational Health Center. A guide to surveillance of drinking water supply. Environmental Research Institute of Tehran University of Medical Science. 2013 Tehran, Iran [In Persian]. ##4 . 4. Eslami A, Ghaffari M, Barikbin B, Fanaei F. Assessment of safety in drinking water supply system of Birjand city using World Health Organization’s water safety plan. Environmental Health Engineering and Management Journal. 2018: 5(1): 39-47.##5 . Ansaripour S, Soleimani B, Sadri G H, Bahonar A. The effect of acute respiratory infection education by rural health technicians and Behvarz training center instructors on knowledge and practice of behaves. Iranian Journal of Medical Education. 2005; 5 (2) :33-39 [In Persian]##6 . Yousefi H, Momeni M. Compromise programing for prioritizing the strategies of improving the education level to increase public involvement in sustainable development and protection of ground water resources. Journal of Environmental Education and Sustainable Development. 2016: 5(1): 67-77 [In Persian].##7 . Mohammadian Fm, Sadeghi GR, A survey on contamination of Zanjan drinking water supplies in 1999-2000.##8 . Darkhor SM, Shaban M. Study of microbial and nitrate contamination in groundwater aquifers. Environmental Pollution Sampling and Monitoring. 2018; 3 (1): 607-618 [In Persian].##9 . Abdolahnejad A, Shirdel E, Raesivand S, Ebrahimi A, Jafari N. Surveying, and zoning of nitrate concentration in groundwater resources in Freidan township, Iran, using geographic information system (GIS). Journal of Health System Research. 2018; 14(3): 390-395 [In Persian].##10 . E. Shabankareh fard E, Hayati R, Dobaradaran S. Evaluation of physical, chemical, and microbial quality of distribution network drinking water in Bushehr, Iran. Journal of Environmental Science and Technology. 2014: 15(4): 1-11 [In Persian].##11 . Shahpasand MR, Savari M. Barriers to sustainable management of agricultural water resources for educating the farmers in the rural regions (study in the Qeshlaq dam area in Kurdistan Province). Journal of Environmental Education and Sustainable Development. 2017: 5(3): 91-105 [In Persian].##12 . Ghaemi A, Larijani M, Shobeiri SM, Sarmadi MR. A Conceptual Model for the Sustainable Governance of Integrated Management of National Water Resources with a Focus on Training and Capacity Building. Journal of Water and Wastewater. 2017: 28 (4): 112-117 [In Persian]## ##

برآورد شرایط بحران آتش سوزی به صورت میزان انرژی ، زمان سوختن و ارتفاع شعله در انبار نفت1399 Estimation of the criticality of a fire incidence in the form of energy rate, burning time, and flame height in the Karaj Petroleum Depot (1399) 1 1 زمینه و هدف : در صورت اشتعال و انفجار انبار نفت با توجه به تراکم بالای جمعیت اطراف آن، خسارت جانی و مالی فراوانی را در پی خواهد داشت. لذا درک نحوه ی گسترش آتش سوزی و مدل سازی حریق با استفاده از نرم افزار  CFDبرای پیش بینی پیامد حوادث و اثرات بالقوه آنها بسیار کمک کننده می‌باشد. این تحقیق برای اولین بار درکشور سناریوهای خطرناک و غیر منتظره انفجارو اشتعال در سایت های نفتی را با استفاده از نرم افزار پیشرفته فلوئنت ومشینگ مورد بررسی قرار داده و بدنبال حفظ سرمایه های جانی و مالی مناطق اطراف انبار نفت است. مواد و روش ها:این مطالعه یک تحقیق توصیفی-تحلیلی می­باشد که درسال 1399دریکی از انبارهای نفت کشور انجام گرفته است. به منظور تعیین نرخ انرژی حاصل از سوختن مخازن، ارتفاع شعله آتش و مدت زمان سوختن مخازن نفت ازفرمولHurly ونرم­افزار Ansys Fluent 15 استفاده شد. در این روش با تقسیم ناحیه مورد نظربه المان‌های کوچک‌تر و اعمال شرایط مرزی برای گره‌های مرزی، فاکتورهای موثر تعیین گردید. یافته ها:انرژی و دمای ناشی ازسوختن مواد در کلیه مخازن حدود7/139072کیلووات و4000 درجه کلوین است. در صورت اشتعال و انفجارانبار نفت ،تقریبا 70 درجه سلسیوس به دمای محیط اضافه خواهد شد. مناطق مسکونی نزدیک به انبار نفت از جمله انبار غله، پادگان، زندان، مناطق مسکونی رزکان نو، بخش هایی از شهرک مسکونی بنفشه و محوطه راه‌آهن که در این مسیر قرار داشته و بیشتر تحت تاثیر افزایش دمایی خواهند بود. بیشترین زمان برای سوختن مخزن شش ساعت و نیم و کمترین زمان حدودا 5 ساعت تخمین زده شد. بالاترین ارتفاع شعله 60/70 متر محاسبه گردید. نتیجه گیری : نتایج این تحقیق نشان داد اگر آتش سوزی درمخازن رخ دهد. مناطق مختلفی از جمله مسکونی و صنعتی درمسیر پخش و پراکنش آلودگی ناشی از حریق می‌باشند. با توجه به شدت آلودگی تولید شده و وسعت مناطق درگیر خسارت های جانی و مالی قابل پیش بینی می‌باشد. در این تحقیق مشخص شد افزایش قطر مخازن وظرفیت اسمی منجر به افزایش ارتفاع شعله شده ولی درزمان سوختن تاثیری ندارد. 2 In case of ignition and explosion of oil depot, it will cause a lot of human and financial losses because there is a large population around it. . Therefore, understanding how fire spread and fire modeling by using CFD software to predict the outcome of accidents and their potential effects are very helpful .This research examines for the first time dangerous and unexpected scenarios of explosion and ignition in oil sites using advanced Fluent and monitoring software in the country and seeks to preserve the life and financial assets of the areas around the oil depot. Materials and Methods: This study is a descriptive-analytical research that was conducted in 1399 in one of the country's oil depots. Hurly formula and Ansys Fluent 15 software were used to estimate the energy rate from burning tanks, flame height and burning time of oil tanks. In this method, effective factors by dividing the case area into smaller elements and applying boundary conditions for boundary nodes were determined Results: Energy and temperature due to burning materials in all tanks is about 139072.7 kW and 4000 degrees Kelvin. In case of ignition and explosion of oil, ambient temperature will be added about 70 degrees Celsius. Residential areas closer to the oil depot, including the grain depot, barracks and prison, Razkan Noo residential areas, parts of Banafsheh residential town and the railway area along this route will be more affected by this increase in temperature. The maximum burning time of the tank is six and a half hours and the minimum time was estimated at about 5 hours. The highest flame was calculated to be 70.60 meters. Conclusion: The results of this study showed that if a fire occurs in the tanks. Different areas, including residential and industrial, are in the path of spreading pollution caused by fire. Due to the distance and severity of pollution produced, it can cause many financial and human losses. The results of this study showed that if a fire occurs in the tanks. Various areas are in the path of spreading pollution caused by fire, including residential and industrial, Due to the severity of pollution produced and the extent of areas involved it is predictable human and financial losses. 85 100 2021/11/72021/09/282021/09/72021/07/222021/11/162021/02/8 1399/11/20 2021/12/182021/11/222021/11/292021/10/92021/12/112021/09/18 1400/6/27 سیده آذر موسوی فرد Seyedeh Azar Mousavifard دانشجوی دکتری مدیریت محیط زیست، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، ایران ایران سید علی جوزی Seyed Ali Jozi استاد تمام، گروه محیط زیست، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، ایران ایران مژگان زعیم دار Mojgan Zaimdar استادیار، گروه محیط زیست، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، ایران ایران منصور رضازاده آذری Mansour Rezazadeh Azari استاد تمام،مرکز تحقیقات ایمنی و پیشگیری از مصدومیت‌ها و گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای وایمنی کار، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی،دانشکده بهداشت، ایران، تهران ایران Energy rate Flame height Burning time Fluent Software Oil depot نرخ انرژی ارتفاع شعله مدت زمان سوختن انبار نفت نرم افزار فلوئنت 1 . Moradian M.J, Introduction to Planning In Disaster Management. 2012, 85.##2 . Sadr Momtaz, N.; Tabebi, S.; Mahmode, M., A comparative study in disaster planning in selected countries. Tehran Univ. Med. J. 2008, 65, 14-19.##3 . Yaqin Lou Mehrangiz ; Khalili Iraqi Maryam, Crisis and Crisis Management - Investigating the positive and negative effects of crisis in organizations. 2007.##4 . Khankeh H, Hospital preparedness for accidents and disasters. Country program. 2013.##5 . Moradian M.J, Introduction to Planning In Disaster Management. 2012, 85.##6 . Gupta A K.; Nair S. S, Chemical (Industrial) Disaster Management, Trainer’s Module. NIDM 2016, 1-143.##7 . Azadboni Reza Khodadadi; Wen Jennifer X; Heidari Ali, Numerical Modeling of Flame Acceleration and Transition from Deflagration to Detonation Using OpenFOAM®. In OpenFOAM®, Springer: 2019; pp 357-372.##8 . Wang, Q.; Sun, Y.; Shu, C.-M.; Jiang, J.; Zhang, M.; Wang, Q.; Wang, X., Effect of separation distance on gas dispersion and vapor cloud explosion in a storage tank farm determined using computational fluid dynamics. Journal of Loss Prevention in the Process Industries 2020, 104282.##9 . Tauseef, S.; Abbasi, T.; Pompapathi, V.; Abbasi, S., Case studies of 28 major accidents of fires/explosions in storage tank farms in the backdrop of available codes/standards/models for safely configuring such tank farms. Process saf environ 2018, 120, 331-338.##10 . Leite Ricardo Machado; Centeno Felipe Roman, Effect of tank diameter on thermal behavior of gasoline and diesel storage tanks fires. J. Hazard. Mater. 2018, 342 (15), 544-552.##11 . Hurley M.l; Gottuk DT; Hall Jr; Harada K; Kuligowski ED; Puchovsky M; Torero jl; Watts Jr; Wieczorek CJ, SFPE Handbook Fire Protection Engineering Manual,. https://doi.org/10.1007/978-1-4939-2565-0_38 2016, Print ISBN: 978-1-4939-2564-3, 1262-1288 ##12 . Beheshti Mohammad Hossein; Mosavianasl Zeynab; Tajpoor Ali; Hajizadeh Roohalah, Evaluation the Extent of Explosion, Ignition and Gas Leakage Consequences in Cylinders Containing 26.2-Liters of Liquid Gas, with Passive Defense Approach. Mil. Med 2018, 19 (6), 551-561.##13 . Moshashaei, P.; Alizadeh, S. S.; Khazini, L.; Asghari-Jafarabadi, M., Investigate the causes of fires and explosions at external floating roof tanks: A comprehensive literature review. JFAP 2017, 17 (5), 1044-1052.##14 . Wang, J.; Meng, X.; Ma, X.; Xiao, Q.; Liu, B.; Zhang, G., Experimental study on whether and how particle size affects the flame propagation and explosibility of oil shale dust. Process Saf. Prog 2019, 38 (3), e12075.##15 . Ministry of Health and Medical Education and Deputy Minister of Food and Drugs. Avialable from: https://www.mazums.ac.ir/Dorsapax/Data/Sub_8/File/silo_gandom.pdf 2013.##16 . Alinejad Tahereh; Bhassu Subha; Mustafa Firuza##17 . Begham; Othman Rofina Yasmin, Innate immune system ##18 . response against environmental temperature changes as a dangerous abiotic factor. Glob. Nest J 2020, 22 (4), 522-534.##19 . Ahmad Alizadeh Larimi; Jamshid Yazdani Charati; Seyed Hojjat Mousavi Kordmiri; Sepideh Kamali, Evaluation of Thermal Stress Indices among Employees of Bojnord Cement Factory, in 2019. J. Community Health Res 2020, 6 (2), 1-10.##20 . Kariznovi Hamid; Farshad Ali Asghar; Yarahmadi Rasoul; Khosravi Yahya; Yari Peyman, Consequence Analysis of fire and explosion of a cylindrical LPG tank in a selected industry of oil and gas. Iran Occup. Health 2017, 14 (3), 37-45.##21 . Piang L imwan; Ahmad Arshad, Mathematical modelling and simulation of heat dispersion due to fire and explosion. J. Teknol. F 2002, 37 (1), 15-26.##22 . He Peixiang; Xu Runzhe; Liu Qin; Wang Peng; Liu Xiaoping; Tao Changfa, The evolution of flame length for the oil tank fire with different top cover widths and lip heights. J Loss Prev Process Ind J LOSS PREVENT 2020, 64 (1), 104070.##23 . Ping, P.; He, X.; Kong, D.; Wen, R.; Zhang, Z.; Liu, P., An experimental investigation of burning rate and flame tilt of the boilover fire under cross air flows. Applied Thermal Engineering 2018, 133 (1), 501-511.##24 . Tang F; Hu LH; Delichatsios MA; Lu KH; Zhu W, Experimental study on flame height and temperature profile of buoyant window spill plume from an under-ventilated compartment fire. Int. J. Heat Mass Transf. INT J HEAT MASS 2012, 55 (1-3), 93-101.##25 . Yi, H.; Feng, Y.; Park, H.; Wang, Q., Configuration predictions of large liquefied petroleum gas (LPG) pool fires using CFD method. Journal of Loss Prevention in the Process Industries 2020, 65, 104099.## ##

شبیه سازی سنتز متانول با هیدروژناسیون دی اکسید کربن بازیافت شده از گازهای احتراق واحد کت کراکر پالایشگاه آبادان Simulation of methanol synthesis by hydrogenation of carbon dioxide recovered from combustion gases of Fluid Catalytic Cracking Unit of Abadan Refinery 1 1 زمینه و اهداف: پالایشگاه‌ها حدودا چهار درصد از انتشار جهانی دی اکسید کربن را تولید می‌کنند، نزدیک به یک میلیارد تن در سال. در سطح جهان، بخش پالایش پس از بخش تولید برق و صنعت سیمان رتبه سوم در بین تولیدکنندگان ثابت دی اکسید کربن را دارد. این گاز گلخانه ای عامل اصلی گرمایش جهانی و تغییر اقلیم می‌باشد و خطری جدی برای سلامت انسان و محیط زیست می‌باشد. یکی از راهکارهای کاهش این گاز گلخانه ای در اتمسفر، کاهش دی اکسید کربن از طریق برگشت پذیر کردن این گاز در چرخه سوخت می‌باشد. واحد کت کراکر یکی از منابع انتشار این گاز گلخانه ای در پالایشگاه آبادان می‌باشد که مقدار 230 تن در ساعت گازهای احتراق تولید می‌کند و دارای ۷/۱۲ درصد مولی دی اکسید کربن می‌باشد. شناسایی منابع انتشار گاز دی اکسید کربن در پالایشگاه آبادان و شبیه سازی جذب شیمیایی این گاز گلخانه ای و تبدیل آن به سوخت متانول از اهداف این پژوهش می‌باشد. روش کار: در این پژوهش میزان غلظت دی اکسید کربن خروجی از منابع انتشار پالایشگاه آبادان توسط دستگاه Testo 350-XL و کروماتوگرافی گازی اندازه گیری شده است. با توجه به اینکه مقدار غلظت دی اکسید کربن در گازهای احتراق واحد کت کراکر بیشترین مقدار را داشت، لذا با استفاده از نرم افزار Aspen Hysys شبیه سازی جذب شیمیایی دی اکسید کربن از گازهای احتراق برج احیاء واحد کت کراکر با حلال دی اتانول آمین ۳۰٪ وزنی انجام و طی یک واکنش هیدروژناسیون به متانول تبدیل شده است. در نهایت محاسبات اقتصادی طرح انجام گردید. یافته ها: راندمان کلی جذب شیمیایی دی اکسید کربن در شبیه سازی با نرم افزار ۹۲% و درجه خلوص CO2 بازیافتی 6/9۴٪ بدست آمده است. با این روش می‌توان ۱۰۰۳ تن در روز دی اکسید کربن واحد کت کراکر را جذب و بازیافت نمود و به محصول متانول تبدیل کرد. در شبیه سازی تبدیل دی اکسید کربن بازیابی شده به سوخت متانول، مقدار ۶۸۶ تن در روز متانول با درجه خلوص ۸/۹۹% بدست آمد. محاسبات اقتصادی طرح نشان می‌دهد که هزینه کاهش انتشار هر تن دی اکسید کربن ۱۹ دلار می‌باشد. میزان نرخ داخلی بازگشت سرمایه این طرح ۲۲٪ و ارزش خالص فعلی طرح ۹۲ میلیون دلار می‌باشد. بازگشت سرمایه این طرح ۳ سال می‌باشد. نتیجه گیری: دی اتانول آمین راندمان بالایی در جذب دی اکسید کربن از گازهای احتراق دارد. با روش جذب شیمیایی با آمین می‌توان آلاینده دی اکسید کربن را از گازهای احتراق تولیدی در پالایشگاهها بازیافت نمود و بعنوان خوراک ارزان برای تولید سوخت متانول استفاده نمود . با این روش علاوه بر ایجاد ارزش افزوده، از انتشار این گاز گلخانه ای به محیط زیست جلوگیری می‌گردد. 2 Refineries produce about four percent of the global carbon dioxide emissions, close to one billion tons per year. Globally, the refining sector is the third largest producer of carbon dioxide after the electricity generation and cement industry.This greenhouse gases is a major cause of global warming and climate change and is a serious threat to human health and the environment. One way to reduce this greenhouse gas into the atmosphere is to reduce carbon dioxide by reversing this gas in the fuel cycle.The Fluid Catalytic Cracking unit (FCCU) is one of the emissions sources of this greenhouse gas in Abadan Refinery,which produces 230 tons per hour of combustion gases,it has 12.7% mole of carbon dioxide. Identifying the sources of carbon dioxide emissions in Abadan Refinery and simulating the chemical absorption of this greenhouse gas and converting it into methanol fuel is one of the objectives of this study.  Methods: In this research, the concentration of carbon dioxide emitted from the emission sources of Abadan Refinery has been measured by Testo 350-XL and GC. Due to the fact that the concentration of carbon dioxide in the combustion gases of the FCC unit was the highest amount, so the chemical absorption of carbon dioxide from the combustion gases of this unit by 30 wt% diethanolamine solvent and converted into methanol during a hydrogenation reaction has been simulated with Aspen Hysys software. Finally, the economic calculations of the project were performed. Results: The overall efficiency of chemical absorption of CO2 in the simulation with software is 92% and the purity of captured CO2 is 94.6%. With this method, 1003 ton per day of carbon dioxide in FCC unit can be absorbed and recovered and also converted into methanol product. In the simulation of the conversion of recovered carbon dioxide into methanol, the amount of 686 ton per day of methanol with a purity of 99.8% was obtained. The economic calculations of the project show that the cost of reducing emissions per ton of carbon dioxide is $ 19. The internal rate of return on the project is 22% and the net present value of the project is $ 92 million. The return time on investment of this project is 3 years. Conclusion: Diethanolamine has a high efficiency in absorbing carbon dioxide from combustion gases.By chemical absorption method with this amine, carbon dioxide pollutant can be recovered from combustion gases that produced in refineries and used as an inexpensive feed to produce methanol fuel.This method, in addition to creating added value, prevented the emission of this greenhouse gas into the environment. 101 124 2021/11/72021/09/282021/09/72021/07/222021/11/162021/02/82021/07/23 1400/5/1 2021/12/182021/11/222021/11/292021/10/92021/12/112021/09/182021/11/23 1400/9/2 نادر نیک اقبالی سی سخت Nader Nikeghbali Sisakht گروه مهندسی محیط زیست،واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی ، اهواز،ایران ایران مریم محمدی روزبهانی Maryam Mohammedi Rouzbahani گروه محیط زیست،واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی ، اهواز،ایران ایران سیما سبزعلیپور Sima Sabzalipour گروه محیط زیست،واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی ، اهواز،ایران ایران CO2 Chemical Absorption FCCU Diethanolamine Methanol Aspen Hysys Simulation جذب شیمیایی دی اکسید کربن واحد کت کراکر دی اتانول آمین متانول شبیه سازی با آسپن هایسیس 1. Lee J, Kim J, Kim H, et al. A new modeling approach for a CO2 capture process based on a blended amine solvent. Journal of Natural Gas Science and Engineering 2019; 61:206-214##2. Machida H, Ando R, Esaki T, et al .Modelling of CO2 solubility in phase separation solvent composed of Amine/ether/water system for CO2 capture. Journal of Molecular Liquids 2019; 292:111411##3. Xiao M, Liu H, Gao H, Liang Z, et al .CO2 absorption with aqueous tertiary amine solutions: Equilibrium Solubility and thermodynamic modeling. J. Chem. Thermodynamics 2018; 122: 170–182##4. Moullec Y, Neveux Th, Azki A, et al .Process modifications for solvent-based post-combustion CO2 capture. International Journal of Greenhouse Gas Control 2014; 31: 96-112.##5. Ohashi Y, Ogawa T, Suzuki K, et al. Development of CO2 Removal System from the Flue Gas of Coal fired power plant. Energy Procedia 2011; 4:29 –34##6. Nakamura Sh, Yamanaka Y, Matsuyama T, et al .IHI, s Amine-based CO2 Capture Technology for Coal fired power plant. Energy Procedia 2013; 37: 1897 –1903##7. Bui M, Tait P, Lucquiaud M, et al. Dynamic operation and modelling of amine-based CO2 capture at pilot scale. International Journal of Greenhouse Gas Control 2018; 79:134-153##8. Wang M, Joel A, Ramshaw C, et al. Process intensification for post-combustion CO2 capture with chemical absorption: A critical review. Applied Energy 2015; 158: 275-291.##9. Mazari S. A, Brahim S. A, Badrul M.J, et al. An overview of solvent management and emissions of amine-based CO2 capture technology. International Journal of Greenhouse Gas Control 2015; 34:129-140.##10. Abdollahi F, Craig I, Neisiani M, et al. CO2 capture from Sulphur Recovery Unit Tail Gas by Shell Cansolv technology. Energy Procedia 2017; 114: 6266-6271##11. Idem R, Supap T, Huancong Shi, et al. Practical experience in post-combustion CO2 capture using reactive solvents in large pilot and demonstration plants. International Journal of Greenhouse Gas Control 2015; 40: 6-25##12. Van-Dal E.S, Bouallou Ch, et al. CO2 Abatement through a Methanol Production Process. Chemical Engineering Transactions. 2012; 29:463-468 ##13. Dubois L, Thomas D. Comparison of various configurations of the absorption-regeneration process using different solvents for the post-combustion CO2 capture applied to cement plant flue gases. International Journal of Greenhouse Gas Control 2018; 69:20-35##14. Atsonios K, Panopoulos D, Emmanuel Kakaras, et al. Thermo catalytic CO2 hydrogenation for methanol and ethanol production: Process improvements. International Journal Hydrogen Energy 2015; 1 -1 5##15. Luu M, Milani D, Bahadori A, et al .A comparative study of CO2 utilization in methanol synthesis with various syngas production technologies. Journal of CO2 Utilization 2015; 12:62-76 ##16. Zhao X, Cui Q, Wang B, et al. Recent progress of amine modified sorbents for capturing CO2 from flue gas. Chinese Journal of Chemical Engineering 2018; 26: 2292-2302##17. Kalatjari H.R., Haghtalab A, Nasr M.R.J, et al. Experimental, simulation and thermodynamic modeling of an acid gas Removal pilot plant for CO2 capturing by mono-ethanol amine solution. Journal of Natural Gas Science and Engineering 2019; 72: 103001##18. Erik Øi L, Brathen T, Berg Ch, et al. Optimization of configurations for amine based CO2 absorption using Aspen Hysys. Energy Procedia 2014; 51: 224 –233##19. Erik Øi L. Comparison of Aspen Hysys and Aspen Plus simulation of CO2 absorption into MEA from atmospheric gas. Energy Procedia 2012; 23: 360 –369##20. Brikelund E.S.CO2 Absorption and Desorption Simulation with Aspen Hysys.M.sc thesis, University of Tromso, Norway 2013##21. Dubois L, Thomas D. Simulations of various configurations of the post-combustion CO2 capture process applied to a cement plant flue gas: parametric study with different solvents. Energy Procedia 2017; 114: 1409 –1423##22. Plaza J.M., Wagener D. V, Rochelle G.T, et al. Modeling CO2 Capture with Aqueous Mono ethanol amine. Energy Procedia1 2009; 1171-1178##23. Laribi S, Dubois L, Weireld G. D, et.al.Study of the post-combustion CO2 capture process by absorption regeneration using amine solvents applied to cement plant flue gases with high CO2 contents. International Journal of Greenhouse Gas Control 2019; 90: 102799##24. Goo shin J, sang kwak .A study of the CO2 capture pilot plant by amine absorption. Energy 2012; 128: 41-46##25. Perez-Fortes M, Bocin-Dumitriu A, Tzimas E, et al.CO2 Utilization Pathways: Techno-Economic Assessment and Market Opportunities. Energy Procedia 2014; 63: 7968 – 7975##26. Perez-Fortes M, Schoneberger J. C, Boulamanti A, et al. Methanol synthesis using captured CO2 as raw material: Techno-economic and environmental assessment. Applied Energy 2016; 161: 718–732##27. Wilson H, et al .Abadan Refinery new FCCU Operating manual book. 2008; 330##28. Kohl A. L, Nielsen R.B. Gas Purification. Fifth Edition.1997; 1414##29. Metz B, Davidson O, Meyer L, et al. IPCC Special Report on CO2 Capture and Storage. First Edition.2005; 443##30. Maddox R.N .Gas conditioning and processing book. 1982; Vol. 4##31. Vega F, Cano M, Gallego L. M, et al. Evaluation of MEA 5M performance at different CO2 concentrations of flue gas tested at a CO2 capture lab-scale plant. Energy Procedia 2017; 114: 6222 – 6228##32. Vega F, Cano M, Camino S, et al. Evaluation of the absorption performance of amine-based solvents for CO2 capture based on partial oxy-combustion approach. International Journal of Greenhouse Gas Control 2018; 73: 95 – 103##33. Xiao M, Liu H, Idem R, et.al. A study of structure–activity relationships of commercial tertiary amines for post-combustion CO2 capture. Applied Energy 2016; 184: 219–229##34. Muchan P, Saiwan C, Idem R, et al. screening tests of aqueous alkanol amine solutions based on primary, secondary, and tertiary structure for blended aqueous amine solution selection in post combustion CO2 capture. Chemical Engineering Science 2017; 170:574–582##35. El Hadri N, Quang D.V, Goetheer E.L.V, et al. Aqueous amine solution characterization for post-combustion CO2 capture process. Applied Energy 2017; 185: 1433-1449##36. Aspen Technology. Aspen one, Aspen Hysys software, user manual book, Version 6.5; 2006##37. Van-Dal E.S, Bouallou Ch. Design and simulation of a methanol production plant from CO2 hydrogenation. Journal of Cleaner Production 2013; 57: 38-45##38. Bahruji H, Bowker M, Hutchings G, et al .Pd/ZnO catalysts for direct CO2 hydrogenation to methanol. Journal of Catalysis 2016; 343: 133–146##39. Xu j, Su Xi, Liu xi, et al. Methanol Synthesis from CO2 and H2 over Pd/ZnO/Al2O3: Catalyst Structure Dependence of Methanol Selectivity. Applied Catalysis A: General. 2016; 514: 51-59##40. Milani. D, Khalilpour R, Zahedi Gh, et al. A model-based analysis of CO2 utilization in methanol synthesis plant. Journal of CO2 Utilization 2015; 10: 12–22##41. Saeidi S, Najari S, Fazlollahi F, et al .Mechanisms and kinetics of CO2 hydrogenation to value-added products: A detailed review on current status and future trends. Renewable and Sustainable Energy Reviews 2017; 80: 1292–1311##42. Rahmandost E, Rozbehani B, Maddahi M.H.Experimental studies of CO2 capturing from flue gases.Iranian journal of oil& gas science and technology 2014; 4: 01–15## ##

تعیین محتوی، منشاء‌یابی و ارزیابی خطر سلامت ترکیبات پلی‌کلره بی‌فنیل (PCBs) در خاک سطحی برخی کاربری‌های مناطق شمالی، شرقی و غربی شهر تهران Analysis, source identification and health risk assessment of polychlorinated biphenyls (PCBs) in surface soils from different land types of northern, eastern and western parts of city of Tehran, Iran 1 1 زمینه و هدف: بی­فنیل‌های چندکلره (PCBs) در زمره ترکیبات آلی دیرپا با قابلیت تجمع‌زیستی، پایداری در محیط و تاثیر بر سلامت انسان و محیط هستند. از این‌رو، این مطالعه با هدف شناسایی، تعیین مقادیر، منشاء‌یابی و ارزیابی خطر سلامت PCBها در نمونه‌های خاک سطحی برخی از انواع زمین در مناطق شمالی، شرقی و غربی شهر تهران در سال 1398 انجام شد. مواد و روش­ها: در این پژوهش توصیفی-مقطعی، در مجموع 45 نمونه خاک سطحی از 15 ایستگاه نمونه‌برداری واقع در مناطق تجاری، مسکونی، آموزشی-فرهنگی، فضای سبز شهری و حاشیه خیابان جمع‌آوری شد و پس از استخراج آنالیت‌ها، از روش کروماتوگرافی گازی-طیف‌سنجی جرمی (GC-MS) برای شناسایی و تعیین محتوی ترکیبات PCB در نمونه‌ها استفاده شد. پردازش آماری نتایج نیز با استفاده از نرم‌افزار SPSS انجام شد. یافته­ها: نتایج بیان‌گر شناسایی 13 ترکیب PCB در نمونه‌های خاک بود. از طرفی، کمینه، بیشینه و میانگین غلظت مجموع PCBها به‌ترتیب برابر با 031/0، 1/23 و 77/6 میکروگرم در کیلوگرم بود. همچنین، با توجه به نتایج آزمون تحلیل عاملی (PCA) و سهم زیاد غلظت همولوگ‌های سبک از کل غلظت PCBهای شناسایی شده در نمونه‌ها، وجود ترکیبات PCB در نمونه‌ها را احتمالاً می‌توان با فرآیند احتراق ترکیبات حاوی اتم کلر مرتبط دانست. مقادیر فاکتور سرطان‌زایی ناشی از قرار گرفتن در معرض 189PCB به‌عنوان تنها ترکیب PCB شناسایی شده واجد عامل هم ارزی سمیت (TEF)، نشان داد که مواجهه با خاک آلوده، منجر به "سرطان‌زایی خیلی کم" ناشی از مواجهه با این همولوگ خواهد شد. نتیجه­گیری: به‌طور کلی، با توجه به مخاطره سلامت ناشی از قرار گرفتن در معرض ترکیبات PCB، نسبت به شناسایی، تعیین محتوی، منشاء‌یابی و نظارت منظم و دوره‌ای این ترکیبات در محیط‌های مختلف به‌ویژه آب و خاک و تلاش برای کنترل منابع تولید آن‌ها به منظور حفظ سلامت محیط و شهروندان توصیه می‌شود. 2 Polychlorinated biphenyls (PCBs) are a group of persistent organic pollutants that due to their characteristics including bioaccumulation potential and persistence in the environment; can pose adverse effects on human and environmental health. Therefore, this study was performed to analysis, source identification and health risk assessment of PCBs in surface soil samples collected from some land types of northern, eastern and western parts of city of Tehran in 2019. Materials & Methods: In this descriptive cross-sectional study, a total of 45 surface soil samples were collected from 15 sampling sites including business districts, residential areas, cultural and educational areas, public green space and roadside. After extraction of analytes, the gas chromatography/mass spectrometry (GC–MS) method was used to determination of PCBs in the soil specimens. All statistical analyses were performed using the SPSS software. Results: Based on the results obtained, 13 congeners of PCBs were detected in the analyzed soil samples. Also, the minimum, maximum and mean concentrations of ∑13PCBs (µg/kg) were 0.031, 23.1 and 6.77, respectively. Moreover, the results of principal component analysis (PCA) and significant distribution of low molecular weight homologues of PCBs in the analyzed soil samples indicated that the presence of PCB compounds in the soil samples would be connected with combustion processes in the soil. Besides, since among the detected PCBs, the TEF values only established for PCB189, therefore, exposure to contaminated soil with this congener could be lead to a "very low level of carcinogenic risk". Conclusion: Given that PCBs have adverse effects on the environment and human health, detection, content determination, source identification and periodic monitoring of these compounds in different mediums especially water and soil for human and environmental health maintenance are recommended 125 144 2021/11/72021/09/282021/09/72021/07/222021/11/162021/02/82021/07/232021/08/23 1400/6/1 2021/12/182021/11/222021/11/292021/10/92021/12/112021/09/182021/11/232021/11/22 1400/9/1 سمیرا رنجبران Samira Ranjbaran دانشجوی دکتری تخصصی محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران ایران سهیل سبحان اردکانی Soheil Sobhanardakani دکترای تخصصی علوم محیط‌زیست، استاد گروه محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران ایران مهرداد چراغی Mehrdad Cheraghi دکترای تخصصی علوم محیط‌زیست، دانشیار گروه محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران ایران بهاره لرستانی Bahareh Lorestani دکترای تخصصی علوم محیط‌زیست، دانشیار گروه محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران ایران مریم کیانی صدر Maryam Kiani Sadr دکترای تخصصی علوم محیط‌زیست، استادیار گروه محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران ایران Soil contamination Polychlorinated biphenyls Carcinogenic risk Multivariate analysis Tehran. آلودگی خاک ترکیبات پلی‌کلره بی‌فنیل تحلیل چندمتغیره خطر سرطان‌زایی تهران. 1. Mohammadi Roozbahani M, Sobhanardakani S, Karimi H, et al. Natural and anthropogenic source of heavy metals pollution in the soil samples of an industrial complex; a case study. Iran J Toxicol 2015; 9(29): 1336-41.##2. Sobhanardakani S, Ghoochian M, Taghavi L. Assessment of heavy metal contamination in surface sediment of the Darreh-Morad Beyg River. Iran J Health Sci 2016; 4(3): 22-34.##3. Hazratzadeh Sh, Sobhanardakani S. [Assessment of Zn, Pb, Cd, and Cu contamination in surface soils of urban parks in city of Hamedan]. Iran J Soil Res 2018; 32(3): 399-413 (In Persian).##4. Nikravesh M, Karimi A, Esfandyarpur E, et al. [Assessment of surface soil pollution with selected heavy metals in Semnan industrial complex and surrounding areas]. J Nat Environ 2017; 70(1): 211-26 (In Persian).##5. Mohammadi SM, Lorestani B, Sobhanardakani S, et al. [Concentrations and potential ecological risk assessment of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in surface soils from vicinity of Arad-Kouh Processing and Disposal Complex, Tehran, Iran]. Iran J Soil Res 2021; 34(4): 515-29 (In Persian).##6. Chen Y, Sjodin A, McLachlan MS, et al. Persistent organic pollutants in infants and toddlers: Relationship between concentrations in matched plasma and faecal samples. Environ Int 2017; 107: 82-8.##7. Erdogrul O, Covaci A, Schepens P. Level of organochlorine pesticides, polychlorinated biphenyls and polybrominated diphenyl ethers in fish species from Kahramanmaras, Turkey. Environ Int 2005; 31: 703-11.##8. Li X, Gan Y, Yang X, et al. Human health risk of organochlorine pesticide (OCPs) and polychlorinated biphenyls (PCBs) in edible fish from Hauirou Reservoir and Gaobeidian Lake in Beijing, China. Food Chem 2008; 109: 348-54.##9. Roos G. The public health implication of polychlorinated biphenyls (PCBs) in the environment. Ecotoxicol Environ Saf 2004; 59: 275-91.##10. Shin SK, Kim TS. Levels of polychlorinated biphenyls (PCBs) in transformer oils from Korea. J Hazard Mater 2006; 137(3): 1514-22.##11. Caudle WM, Richardson JR, Delea KC, et al. Polychlorinated biphenyl-induced reduction of dopamine transporter expression as a precursor to Parkinson's disease–associated dopamine toxicity. Toxicol Sci 2006; 92(2): 490-9.##12. Lin CH, Lin PH. Induction of ROS formation, poly (ADP-ribose) polymerase-1 activation, and cell death by PCB126 and PCB153 in human T47D and MDA-MB-231 breast cancer cells. Chem-Biol Interact 2006; 162(2): 181-94.##13. Steenland K, Hein MJ, Cassinelli RT, et al. Polychlorinated biphenyls and neurodegenerative disease mortality in an occupational cohort. Epidemiology 2006; 17(1): 8-13.##14. Gioia R, Dachs J, Nizzetto L, et al. Atmospheric transport, cycling and dynamics of Polychlorinated Biphenils (PCBs) from source regions to remote oceanic areas. ACS Symposium Series 2013; 40(6): 199-201.##15. Zakeri A, Akbarian N, Hedayat K. [Measurement of polychlorinated biphenyls (PCBs) in the soil samples of taleghan region and investigation the presence of biological agents capable of removing PCBs in these soil samples]. Environ Sci 2021; 19(3): 237-52 (In Persian).##16. Heywood E, Wright J, Wienburg CL, et al. Factors influencing the national distribution of polycyclic aromatic hydrocarbons and polychlorinated biphenyls in British soils. Environ Sci Technol 2006; 40: 7629-35.##17. Salihoglu G, Kamil Salihoglu N, Aksoy E, et al. Spatial and temporal distribution of polychlorinated biphenyl (PCB) concentrations in soils of an industrialized city in Turkey. J Environ Manage 2011; 92: 724-32.##18. Wu S, Xia X, Yang L, et al. Distribution, source and risk assessment of polychlorinated biphenyls (PCBs) in urban soils of Beijing, China. Chemosphere 2011; 82: 732-8.##19. Ge J, Woodward LA, Li QX, et al. Distribution, sources and risk assessment of polychlorinated biphenyls in soils from the Midway Atoll, North Pacific Ocean. PLoS ONE 2013; 8(8): e71521.##20. Zhou JL, Siddiqui E, Ngo HH, et al. Estimation of uncertainty in the sampling and analysis of polychlorinated biphenyls and polycyclic aromatic hydrocarbons from contaminated soil in Brighton, UK. Sci Total Environ 2014; 497: 163-71.##21. Kumar B, Kumar Verma V, Kumar Singh S, et al. Polychlorinated biphenyls in residential soils and their health risk and hazard in an industrial city in India. J Publ Health Res 2014; 3(2): 252.##22. Melnyk A, Dettlaff A, Kuklińska K, et al. Concentration and sources of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) and polychlorinated biphenyls (PCBs) in surface soil near a municipal solid waste (MSW) landfill. Sci Total Environ 2015; 530-531: 18-27.##23. Cetin B. Investigation of PAHs, PCBs and PCNs in soils around a heavily industrialized area in Kocaeli, Turkey: Concentrations, distributions, sources and toxicological effects. Sci Total Environ 2016; 560-561: 160-9.##24. Chandra Yadav I, Linthoingambi Devi N, Li J, et al. Polychlorinated biphenyls in Nepalese surface soils: Spatial distribution, air-soil exchange, and soil-air partitioning. Ecotoxicol Environ Saf 2017; 144: 498-506.##25. Kim L, Jeon J-W, Son J-Y, et al. Monitoring and risk assessment of polychlorinated biphenyls (PCBs) in agricultural soil from two industrialized areas. Environ Geochem Health 2017; 39: 279-91.##26. Song S, Xue J, Lu Y, et al. Are unintentionally produced polychlorinated biphenyls the main source of polychlorinated biphenyl occurrence in soils?. Environ Pollut 2018; 243: 492-500.##27. Sosa D, Hilber I, Faure R, et al. Polycyclic aromatic hydrocarbons and polychlorinated biphenyls in urban and semi-urban soils of Havana, Cuba. J Soil Sedim 2018; 19(3): 1328-41.##28. Halfadji A, Touabet A, Portet-Koltalo F, et al. Concentrations and source identification of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) and polychlorinated biphenyls (PCBs) in agricultural, urban/residential, and industrial soils, east of Oran (Northwest Algeria). Polycycl Aromat Comp 2019; 39 (4): 299-310.##29. Yurdakul S, Celik I, Celen M, et al. Levels, temporal/spatial variations and sources of PAHs and PCBs in soil of a highly industrialized area. Atmos Pollutn Res 2019; 10(4): 1227-38.##30. Mohseni-Bandpei A, Motesaddi S, Eslamizadeh M, et al. Water quality assessment of the most important dam (Latyan dam) in Tehran, Iran. Environ Sci Pollut Res 2018; 25(29): 29227-39.##31. Abdi S, Sobhanardakani S, Lorestani B, et al. Analysis and health risk assessment of phthalate esters (PAEs) in indoor dust of preschool and elementary school centers in city of Tehran, Iran. Environ Sci Pollut Res 2021; 28(43): 61151-62.##32. Davodpour R, Sobhanardakani S, Cheraghi M, et al. Honeybees (Apis mellifera L.) as a potential bioindicator for detection of toxic and essential elements in the environment (Case study: Markazi Province, Iran). Arch Environ Contam Toxicol 2019; 77(3): 344-58.##33. Walkley A, Black IA. An examination of the Degtjareff method for determining soil organic matter, and a proposed modification of the chromic acid titration method. Soil Sci 1934; 37(1): 29-38.##34. Wang D, Wang Y, Singh V, et al. Ecological and health risk assessment of PAHs, OCPs, and PCBs in Taihu Lake basin. Ecol Indicat 2017; 40: 94-103.##35. Sun J, Pan L, Tsang DCW, et al. Polychlorinated biphenyls in agricultural soils from the Yangtze River Delta of China: Regional contamination characteristics, combined ecological effects and human health risks. Chemosphere 2016; 163: 422-8.##36. Peng C, Chen W, Liao X, et al. Polycyclic aromatic hydrocarbons in urban soils of Beijing: status, sources, distribution and potential risk. Environ Pollut 2011; 159(3): 802-08.##37. Wang C, Zhou S, Song J, et al. Human health risks of polycyclic aromatic hydrocarbons in the urban soils of Nanjing, China. Sci Total Environ 2018; 612: 750-7. ##38. Verbruggen EMJ, Brand E. Ministry of Health, Welfare and Sport, National Institute for Public Health and the Environment. Risk-based standards for PCBs in soil, Proposals for Environmental Risk Limits and Maximum Values. 2014; 67 p.##39. Cachada A, Lopes LV, Hursthouse AS, et al. The variability of polychlorinated biphenyls levels in urban soils from five European cities. Environ Pollut 2009; 157: 511-18.##40. Syed JH. Malik RN, Li J, et al. Levels, distribution and air-soil exchange fluxes of polychlorinated biphenyls (PCBs) in the environment of Punjab Province, Pakistan. Ecotoxicol Environ Saf 2013; 97: 189-95.##41. Wang DG, Yang M, Jia HL, et al. Levels, distributions and profiles of polychlorinated biphenyls in surface soils of Dalian, China. Chemosphere 2008; 73: 38-42.##42. Wilcke W, Krauss M, Safronov G, et al. Polychlorinated biphenyls (PCBs) in soils of the Moscow region: concentrations and small-scale distribution along an urban-rural transect. Environ Pollut 2006; 141(2): 327-35.##43. Garcia-Alonso S, Perez-Pastor RM. Occurrence of PCBs in ambient air and surface soil in an urban site of Madrid. Water Air Soil Pollut 2003; 146: 283-95.##44. Anh HQ, Watanabe I, Tomioka K, et al. Characterization of 209 polychlorinated biphenyls in street dust from northern Vietnam: Contamination status, potential sources, and risk assessment. Sci Total Environ 2019; 652: 345-55.##45. Galbán-Malagón CJ, Del Vento S, Cabrerizo A, et al. Factors affecting the atmospheric occurrence and deposition of polychlorinated biphenyls in the Southern Ocean. Atmos Chem Phys 2013; 13: 12029-41.##46. Gilbert E, Dodoo DK, Okhai-Sam F, et al. Characterization and source assessment of heavy metals and polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in sediments of the Fosu Lagoon, Ghana. J Environ Sci Health A 2006; 41(12): 2747-75.##47. Emoyan OO, Onocha EO, Tesic GO. Concentration assessment and source evaluation of 16 priority polycyclic aromatic hydrocarbons in soils from selected vehicle-parks in southern Nigeria. Sci Afric 2020; 7: e00296.##48. Zhou JL, Fileman TW, Evans S, et al. The partition of fluoranthene and pyrene between suspended particles and dissolved phase in the Humber Estuary: a study of the controlling factors. Sci Total Environ 1999; 243-244: 305-21.##49. Ivanescu V. Human health risk assessment posed by PCB exposure in Bucharest area. Agric Agric Sci Proc 2015; 6: 453-8.## ##