دوره 14، شماره 2 - ( 6-1405 )
جلد 14 شماره 2 صفحات 267-257 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Torkashvand J, Rafati L, Beikmohammadi M, Yousefi M, Ansarizadeh M, Morovati M et al . Evaluation of the quantity, composition, and status of littered waste in rural environments of Tuyserkan County in 2026. , J Environ Health Eng. 2026; 14 (2) :257-267
URL: http://jehe.abzums.ac.ir/article-1-1174-fa.html
URL: http://jehe.abzums.ac.ir/article-1-1174-fa.html
ترکاشوند جواد، رفعتی لیدا، بیک محمدی معصومه، یوسفی محمود، انصاری زاده محمد، مروتی مریم و همکاران.. ارزیابی کمیت، ترکیب، و وضعیت ناشی از دورریز کردن پسماند در محیط‌های روستایی شهرستان تویسرکان در سال 1405. , مجله مهندسی بهداشت محیط. 1405; 14 (2) :257-267
جواد ترکاشوند1 
، لیدا رفعتی2 ، معصومه بیک محمدی3 ، محمود یوسفی4 ، محمد انصاری زاده5 ، مریم مروتی6 ، بایرام هاشم زاده*7
، لیدا رفعتی2 ، معصومه بیک محمدی3 ، محمود یوسفی4 ، محمد انصاری زاده5 ، مریم مروتی6 ، بایرام هاشم زاده*7
1- مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، پژوهشکده علوم و فناوری بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران
2- معاونت بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران
3- مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران و گروه مهندسی بهداشت محیط ، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
4- گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشکده علوم پزشکی خوی، خوی ، ایران
5- گروه مهندسی بهداشت محیط، مجتمع آموزش عالی سلامت ممسنی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
6- گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران
7- گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشکده علوم پزشکی خوی، خوی ، ایران ،bayramh53@gmail.com
2- معاونت بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران
3- مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران و گروه مهندسی بهداشت محیط ، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
4- گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشکده علوم پزشکی خوی، خوی ، ایران
5- گروه مهندسی بهداشت محیط، مجتمع آموزش عالی سلامت ممسنی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
6- گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران
7- گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشکده علوم پزشکی خوی، خوی ، ایران ،
چکیده: (23 مشاهده)
زمینه و هدف: دورریز کردن پسماندهای جامد مانند رسیدهای کاغذی، ته‌سیگار، لفافه شکلات و بیسکوئیت، درب بطری، دستمال کاغذی یک پدیده رایج در جوامع است که با شدت مختلف در اغلب کشورها گزارش شده است که سبب ایجاد مناظر ناخوشایند، انتقال عوامل میکروبی، نشت آلاینده‌های شیمیایی، و پیامدهای اقتصادی در جوامع می‌شود. هدف این مطالعه ارزیابی کمیت، ترکیب، و وضعیت ناشی از پسماندهای دورریز شده در برخی روستاهای شهرستان تویسرکان در استان همدان در سال ۱۴۰۵ بود.
مواد و روش‌ها: این مطالعه مقطعی-توصیفی با ارزیابی وضعیت هشت روستا با استفاده از روش مشاهده بصری در معابر روستایی انجام شد. داده‌های گردآوری شده شامل تعداد انواع پسماندهای دورریز شده در مساحت مشخصی از محیط‌های مطالعه شده بود. داده‌های بدست آمده با استفاده از شاخص پاکیزگی محیط تفسیر شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد تراکم پسماندهای دورریز شده در محیط‌های روستایی مطالعه شده در دامنه ۰/۱۲۴ تا ۰/۸۴۶ آیتم/مترمربع بود. ترکیب پسماندهای دورریز شده در مجموع مناطق مورد مطالعه شامل ته‌سیگار (۶۲/۲ درصد)، کاغذ (۸/۹ درصد)، پلاستیک (۹/۹ درصد)، و سایر انواع پسماندهای دورریز شده (۱۹/۴ درصد بود). بر اساس شاخص محاسبه شده، ۵۰ درصد از محیط‌های روستایی در وضعیت آلودگی شدید ، ۲۵ درصد در وضعیت آلودگی بحرانی، و ۱۲ درصد در وضعیت آلودگی اندک قرار داشتند. نتایج نشان داد هیچ از روستاهای مطالعه شده در وضعیت پاکیزه قرار نداشتند.
نتیجه‌گیری: وضعیت نامطلوب مشاهده شده نشان داد ایجاد برنامه‌های منظم نظافت معابر و افزایش برنامه‌های آموزشی با هدف کاهش رفتار دورریز کردن پسماند ضروری است.
مواد و روش‌ها: این مطالعه مقطعی-توصیفی با ارزیابی وضعیت هشت روستا با استفاده از روش مشاهده بصری در معابر روستایی انجام شد. داده‌های گردآوری شده شامل تعداد انواع پسماندهای دورریز شده در مساحت مشخصی از محیط‌های مطالعه شده بود. داده‌های بدست آمده با استفاده از شاخص پاکیزگی محیط تفسیر شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد تراکم پسماندهای دورریز شده در محیط‌های روستایی مطالعه شده در دامنه ۰/۱۲۴ تا ۰/۸۴۶ آیتم/مترمربع بود. ترکیب پسماندهای دورریز شده در مجموع مناطق مورد مطالعه شامل ته‌سیگار (۶۲/۲ درصد)، کاغذ (۸/۹ درصد)، پلاستیک (۹/۹ درصد)، و سایر انواع پسماندهای دورریز شده (۱۹/۴ درصد بود). بر اساس شاخص محاسبه شده، ۵۰ درصد از محیط‌های روستایی در وضعیت آلودگی شدید ، ۲۵ درصد در وضعیت آلودگی بحرانی، و ۱۲ درصد در وضعیت آلودگی اندک قرار داشتند. نتایج نشان داد هیچ از روستاهای مطالعه شده در وضعیت پاکیزه قرار نداشتند.
نتیجه‌گیری: وضعیت نامطلوب مشاهده شده نشان داد ایجاد برنامه‌های منظم نظافت معابر و افزایش برنامه‌های آموزشی با هدف کاهش رفتار دورریز کردن پسماند ضروری است.
فهرست منابع
1. Vinti G, Bauza V, Clasen T, Medlicott K, Tudor T, Zurbrügg C, et al. Municipal solid waste management and adverse health outcomes: A systematic review. International journal of environmental research and public health. 2021;18(8):4331. [DOI:10.3390/ijerph18084331]
2. Vyas S, Prajapati P, Shah AV, Varjani S. Municipal solid waste management: Dynamics, risk assessment, ecological influence, advancements, constraints and perspectives. Science of the Total Environment. 2022;814:152802. [DOI:10.1016/j.scitotenv.2021.152802]
3. Khosravani F, Abbasi E, Choobchia S. A Study on the behavioral pattern of sustainable municipal food waste management in Tehran. 2025.
4. Zhang Z, Chen Z, Zhang J, Liu Y, Chen L, Yang M, et al. Municipal solid waste management challenges in developing regions: A comprehensive review and future perspectives for Asia and Africa. Science of the Total Environment. 2024;930:172794. [DOI:10.1016/j.scitotenv.2024.172794]
5. Ghobadi S, Khosravani F, Bahmani Z. Technical, environmental and economic assessment of composting technology in municipal solid waste management: a case study of Tehran, 2023. 2025.
6. Nejadsadeghi E, Yousefi M, Ansarizadeh M, Ghasemi A. Study of the impact of citizens' perceived behavioral control on waste littering behavior and the resulting environmental status. Scientific Reports. 2025;15(1):32062. [DOI:10.1038/s41598-025-17710-x]
7. Heravi MD, Haddadi M, Nejad FK, Yazdanabadi ZI, Haghighat GA. A comparative study of indexes used for litter pollution assessment in urban and public environments. Heliyon. 2024;10(3). [DOI:10.1016/j.heliyon.2024.e24954]
8. Okuku E, Kiteresi L, Owato G, Otieno K, Mwalugha C, Mbuche M, et al. The impacts of COVID-19 pandemic on marine litter pollution along the Kenyan Coast: a synthesis after 100 days following the first reported case in Kenya. Marine Pollution Bulletin. 2021;162:111840. [DOI:10.1016/j.marpolbul.2020.111840]
9. Darabi K, Moein H, Kazembeigi F, Nakhaei S, Badeenezhad A. A review of key factors influencing anthropogenic litter density and associated risks in Urban area. Discover Sustainability. 2025;6(1):1018. [DOI:10.1007/s43621-025-02011-0]
10. Hayati R, Ghasemi A, Hassani G, Norozi D, Mohammadi H, Alinejad N, et al. Impact of the COVID-19 pandemic on coastal environment: positive or negative? A 1-year study on litter in Caspian coasts. Arabian Journal of Geosciences. 2022;15(21):1623. [DOI:10.1007/s12517-022-10886-w]
11. Hoang AQ, Nguyen HD. Improper disposal of cigarette butts in a southeast Asian megacity (Hanoi, Vietnam): Pollution indexes, distribution profiles, and preliminary physicochemical characterization. Science of The Total Environment. 2024;954:176253. [DOI:10.1016/j.scitotenv.2024.176253]
12. Jokar Z, Banavi N, Taghizadehfard S, Hassani F, Solimani R, Azarpira N, et al. Marine litter along the shores of the Persian Gulf, Iran. Heliyon. 2024;10(9). [DOI:10.1016/j.heliyon.2024.e30853]
13. Terzi Y, Gündoğdu S, Yandi İ, Altinpinar İ, Öztürk RÇ, Gedik K. Marine litter on the Turkish Black Sea shoreline: abundance, composition, and sources. Waste Management. 2025;205:115027. [DOI:10.1016/j.wasman.2025.115027]
14. Panwanitdumrong K, Chen C-L. Are tourists willing to pay for a marine litter-free coastal attraction to achieve tourism sustainability? Case study of Libong Island, Thailand. Sustainability. 2022;14(8):4808. [DOI:10.3390/su14084808]
15. Cintra MM, Silva-Cavalcanti JS, Araujo MCB, Mazzini PL, Rollnic M, Mendes D. Sudden arrival of marine litter on the northeastern coast of Brazil: Physical forcings and associated transport. Regional Studies in Marine Science. 2024;71:103382. [DOI:10.1016/j.rsma.2024.103382]
16. Andriolo U, Gonçalves G. Two decades of marine litter surveys on the North Atlantic Iberian coast: a spatial and temporal analysis of the OSPAR dataset for Portugal and Spain. Marine Pollution Bulletin. 2025;218:118210. [DOI:10.1016/j.marpolbul.2025.118210]
17. Pon JPS, Becherucci ME. Spatial and temporal variations of urban litter in Mar del Plata, the major coastal city of Argentina. Waste management. 2012;32(2):343-8. [DOI:10.1016/j.wasman.2011.10.012]
18. Parsa S, Yousefi M, Ansarizadeh M, Moein H, Delavari Heravi M, Nejadsadeghi E, et al. The first using developed clean environment index for assessment of the environment pollution caused by littering behavior. Scientific Reports. 2025;15(1):19102. [DOI:10.1038/s41598-025-04145-7]
19. Ribeiro VV, Lopes TC, dos Santos Pinto MA, Póvoa AA, Corrêa VR, De-la-Torre GE, et al. Cigarette butts in two urban areas from Brazil: Links among environmental impacts, demography and market. Environmental Research. 2022;213:113730. [DOI:10.1016/j.envres.2022.113730]
20. Ansari M, Farzadkia M. Beach debris quantity and composition around the world: a bibliometric and systematic review. Marine Pollution Bulletin. 2022;178:113637. [DOI:10.1016/j.marpolbul.2022.113637]
21. Nasab AY, Parseh I. Effect of manual cleaning system on urban pollution and litter management in developing areas. Results in Engineering. 2024;22:102089. [DOI:10.1016/j.rineng.2024.102089]
22. Morovati M, Parsa S, Panahande M, Hossaini Motlagh A, Parseh I. Study of the impact of structural factors and cleaning efficiency in reducing hazardous litter density and its related pollution in urban environment. Scientific Reports. 2024;14(1):13934. [DOI:10.1038/s41598-024-64645-w]
23. Nejadsadeghi E, Khosravani F, Morovati M, Delavari Heravi M, Moein H, Habibi Dowlatabad A, et al. Study of pollution status in urban environment caused by attitude and waste littering behavior of citizens. Scientific Reports. 2024;14(1):25570. [DOI:10.1038/s41598-024-76238-8]
24. Jaafarzadeh N, Reshadatian N, Feyzi Kamareh T, Sabaghan M, Feizi R, Jorfi S. Study of the litter in the urban environment as primary and secondary microplastics sources. Scientific Reports. 2024;14(1):31645. [DOI:10.1038/s41598-024-80611-y]
25. Dehdari T. A qualitative exploration of Iranian smokers' experiences in terms of cigarette butt littering behaviour. International Journal of Environmental Health Research. 2022;32(2):417-25. [DOI:10.1080/09603123.2020.1769040]
26. Ong IBL, Sovacool BK. A comparative study of littering and waste in Singapore and Japan. Resources, Conservation and Recycling. 2012;61:35-42. [DOI:10.1016/j.resconrec.2011.12.008]
27. Moradgholi M, Masihi N, Zare Bidoki M, Kazembeigi F. Investigation of environmental pollution in residential areas from littered wastes. Journal of Advances in Environmental Health Research. 2023;11(3):189-93. [DOI:10.34172/jaehr.1331]
28. Darabi K, Alinejad N, Hassani G, Badeenezhad A. Study of the litter in urban environment in Behbahan in 2023 based on the clean environment index. 2025.
29. Moqbel S, El-tah Z, Haddad A. Littering in developing countries: The case of Jordan. Polish Journal of Environmental Studies. 2019;28(5):3819-27. [DOI:10.15244/pjoes/94811]
30. Rahimi Hezarvand S, Morovati M, Parsa S, Torkashvand J. A case study on litter management and clean environment index in small tourism cities. Scientific Reports. 2025;15(1):36727. [DOI:10.1038/s41598-025-20688-1]
31. Darabi K, Hayati R, Morovati M, Alinejad N, Hassani G. Impact of Covid-19 pandemic lockdown on the urban litter and clean environment index. Scientific Reports. 2023;13(1):9099. [DOI:10.1038/s41598-023-35554-1]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
